Waar ik me de afgelopen week over verwonderd heb, als het gaat om generatieve AI (deel 75)
Onze politici hebben zich de afgelopen week ook bemoeid met de (Gen)AI-ontwikkeling. Uiteraard was er ook ander nieuws over dit thema, waar ik me de afgelopen week over heb verwonderd. Bijvoorbeeld over nieuwe (versies van) AI-modellen of over nieuws dat in de komende James Bond-film niet zou misstaan.
Tweede Kamer wil verbod op generatieve AI in het basisonderwijs
Een meerderheid van de Tweede Kamer wil volgens de NOS dat leerlingen in het basisonderwijs geen generatieve AI meer gebruiken. De motie is ingediend door de kamerleden Dassen (Volt) en Armut (CDA). Elf partijen steunen de motie, samen goed voor 88 van de 150 zetels. Het kabinet wordt gevraagd om in het Regieplan Digitalisering te beschrijven hoe het onderwijssysteem als geheel kan worden aangepast aan AI. Daarbij moet het gebruik van generatieve AI door leerlingen in het primair onderwijs minimaal worden verboden. De indieners vinden dat jonge kinderen hun kritisch denkvermogen, creativiteit en verbeelding in deze fase ontwikkelen en dat generatieve AI daarvoor een risico vormt. De nieuwe kerndoelen schrijven wel voor dat leerlingen in het primair onderwijs AI verkennen en verantwoord omgaan met een AI-systeem. Volgens de Tweede Kamer kunnen leerlingen dus verantwoord leren acteren met AI, zonder GenAI te gebruiken. Een afbakening van wat GenAI is, ontbreekt in de motie. Educatieve AI-applicaties die bijvoorbeeld goede feedback genereren, vallen daar immers ook onder. Zie ook de opmerkingen van Barend Last in het NOS-bericht.
Le Chonk van Mistral blijft achter bij Amerikaanse modellen, maar is open (en Europees)
Op 10 oktober meldde ik al dat Mistral AI het model Mistral Large 4 had uitgebracht. Het model heeft als bijnaam ‘Le Chonk’. Volgens RTL Nieuws is het een flinke stap vooruit voor het Franse bedrijf. Het model scoort goed op het ophalen van informatie uit foto’s en op het verwerken van financiële gegevens. Over de hele linie van AI-tests loopt het nog achter bij belangrijke Amerikaanse concurrenten. Het niveau komt overeen met dat van OpenAI en Anthropic aan het begin van dit jaar. Mistral noemt Le Chonk het beste open model in de VS en Europa. Open betekent dat bedrijven het zelf kunnen downloaden en op eigen servers kunnen gebruiken. Daarnaast kan Mistral AI aanbieden die volledig binnen de EU opereert. Het bedrijf richt zich vooral op grote organisaties, met als belangrijke klanten onder meer Airbus, ASML en HSBC. Je hebt natuurlijk altijd gebruikers die het beste systeem willen. Maar er zijn ook diverse gebruikers die goed ‘goed genoeg’ vinden en andere argumenten ook belangrijk vinden bij het selecteren van een AI-toepassing.
ChatGPT in Nederland steeds vaker gebruikt voor praktische vragen
Als het gaat om onderzoek naar het gebruik van generatieve AI, dan betreft het meestal Amerikaans onderzoek. OpenAI heeft nu cijfers vrijgegeven waaruit je ook het gebruik van ChatGPT in Nederland kunt afleiden. Dat meldt De Volkskrant. Twee jaar geleden ging 41,2 procent van de prompts over het schrijven van teksten of samenvattingen. Nu is dat aandeel 21,1 procent. Gebruikers vragen vaker om praktische hulp, bijvoorbeeld bij het vervangen van een autoband of het omgaan met stress. Het aantal berichten waarin gebruikers zichzelf uiten verdrievoudigde. Het aandeel multimedia, zoals het maken van foto’s of filmpjes, verdrievoudigde ook. Het aandeel 65-plussers steeg van 0,9 naar 2,6 procent van alle prompts. Zij vragen vooral om technische hulp. Per inwoner staat Nederland derde wereldwijd, na Singapore en Azerbeidzjan. Uiteraard betreft het hierbij alleen gebruik van ChatGPT. Deze data zeggen niets over het gebruik van andere tools zoals LeChat -of moet ik schrijven: ‘Le Chonk’- van Mistral, Claude, Google Gemini of Copilot.
Vermeende Chinese spion richtte zich volgens Amerikaanse inlichtingendienstenop Nvidia-topman
Amerikaanse inlichtingendiensten denken dat Nvidia-topman Jensen Huang het doelwit is geweest van een vermeende Chinese spion. Dat meldt The Guardian op basis van een publicatie van The New York Times. Het gaat om Alice Huang. Zij werkt bij Megaspeed. Dat is een datacenterbedrijf in Singapore. Eerder werd ze verdacht van het smokkelen van Nvidia-chips naar China. Volgens de Amerikaanse functionarissen gaf zij commerciële informatie door aan Beijing. Tijdens het toezicht zou zijn gebleken dat zij een nauwe band met Jensen Huang had opgebouwd, die op zijn beurt weer regelmatig contact heeft met Donald Trump. Nvidia ziet niets bijzonders in de contacten. Het bedrijf zegt dat klanten gewone zakelijke informatie krijgen en geen gevoelige bedrijfsgeheimen. De berichtgeving is gebaseerd op anonieme bronnen.
Anthropic laat Claude eigen gesprekken beoordelen op misbruik
Anthropic heeft onlangs een techniek beschreven om misbruik van Claude op te sporen. De techniek heet self-assessment. Na elk antwoord vraagt het systeem Claude om een korte veiligheidsbeoordeling van het gesprek. Bij Claude Fable 5 vindt de methode 78 procent van de gesprekken die een sterker, apart controlemodel als mogelijk schadelijk aanmerkt. Bij gesprekken met hoge prioriteit is dat 94 procent, met 1 procent onterechte meldingen. Volgens Anthropic kost de methode minder dan 2 procent extra rekenkracht. Sinds juni zijn er zo grootschalige vormen van misbruik gevonden, onder meer een geautomatiseerde romance scam. Als blokkade werkt de techniek beperkt. Het succes van testaanvallen daalde van 79 naar 54 procent. Bij een apart controlemodel was dat 25 procent. Anthropic gebruikt self-assessment daarom als aanvulling op andere maatregelen.
Moonshot AI brengt Kimi K3.1 Pro uit en beperkt hackvaardigheden
Kimi K3.1 Pro is het eerste model van Mooshot AI uit de nieuwe K3.1-serie. Het model is gratis uit te proberen met een abonnement met beperkt gebruik, op Kimi.ai en in Kimi Work. Op Terminal-Bench 4.0 haalt het volgens Moonshot 65,7 procent. Claude Opus 5.5 scoort 66,4 procent. Op de Artificial Analysis Intelligence Index staat K3.1 Pro op 55 en Opus 5.5 op 58. Moonshot verwijderde cybergerelateerde data uit de training om de hackvaardigheden te beperken. Op een interne test loste een versie zonder deze maatregelen 90,5 procent van de taken op. De definitieve versie haalt 81 procent. De vaardigheid is dus niet verdwenen. Geen van deze cijfers is onafhankelijk geverifieerd. De open gewichten worden uiterlijk 4 november verwacht.
Anthropic dient aanvraag in voor beursgang op Nasdaq
Anthropic heeft op 26 oktober een zogenaamde S-1-registratie ingediend bij de Amerikaanse beurstoezichthouder SEC. Het bedrijf wil zogenaamde Class A-aandelen noteren op de Nasdaq Global Select Market onder de naam ANT. Het prijsbereik en het aantal aandelen staan nog niet in de aanvraag. Volgens het document steeg de omzet van 4,6 miljard dollar in heel 2025 naar 16,3 miljard dollar in de eerste helft van 2026. Het verlies over die periode bedraagt 80,7 miljard dollar. Daarvan is 72,4 miljard dollar een boeking zonder kasuitgave. Die komt door de gestegen waarde van converteerbare leningen voor vroege investeerders. Het operationele verlies was 693 miljoen dollar, tegen 2,1 miljard dollar een jaar eerder. Een bedrijf van de zeven oprichters houdt één aandeel met 50,1 procent van de stemrechten. Anthropic is het eerste grote GenAI-bedrijf dat naar de beurs gaat. Deze beursgang is al langer aangekondigd. Het duizelt je, als je deze bedragen leest.
Gemini 4 Carbon voor cyberverdediging
Gemini 4 Carbon is een nieuw AI-model van Google dat gericht is op programmeren en cyberbeveiliging. Volgens Google kan het model dagenlang doorwerken aan complexe technische taken, zoals het opsporen en herstellen van fouten in grote codebases. Op de benchmark SEC-bench Pro scoort het 88,2 procent bij het vinden van kwetsbaarheden. Op ExploitGym haalt het 54,8 procent en op CWE-bench 71,0 procent bij het herstellen van fouten. Carbon is voorlopig alleen beschikbaar voor een beperkte groep cyberverdedigers via het Fairwind Program. Toegang voor ontwikkelaars, bedrijven en consumenten volgt later. De introductieprijs is gelijk aan die van Gemini 4 Argon: 2 dollar per miljoen invoertokens en 10 dollar per miljoen uitvoertokens.
OpenAI brengt GPT-6.1 Terra uit met lagere API-prijzen
OpenAI is deze week met GPT-6.1 Terra gekomen. Dat is de nieuwe versie van een model voor visuele redenering, computergebruik en schrijfwerk. Volgens OpenAI scoort het model op de benchmark Agents’ Last Exam 15 procentpunten hoger dan GPT-5.6 Terra, tegen ongeveer een derde van de kosten. Het aandeel antwoorden met feitelijke fouten op moeilijke prompts daalde bij lage redeneerinspanning van 53,6 naar 16,7 procent. Op Terminal-Bench 4.0 lost het model 50,3 procent van de programmeertaken op. Bij GPT-5.6 Terra was dat 21,5 procent. De API kost 1 dollar per miljoen invoertokens en 5 dollar per miljoen uitvoertokens. Plus-, Pro-, Enterprise- en Edu-gebruikers kunnen het model gebruiken in ChatGPT Work en Codex. OpenAI meldt ook dat het model binnen het eigen Preparedness Framework de drempel voor het niveau Kritiek op het gebied van cyberbeveiliging bereikt.
Eigenaar van Elvis-catalogus klaagt Anthropic aan
Authentic Brands Group heeft Anthropic aangeklaagd. Dat meldt The Guardian. Authentic Brands Group is eigenaar van de muziek en het beeldmerk van Elvis Presley. Het stelt dat Anthropic 274 nummers van Presley heeft gebruikt om Claude te trainen, zonder toestemming. Daarbij gaat het onder meer om Can’t Help Falling in Love, All Shook Up en A Little Less Conversation. De klacht is vrijdag ingediend en werd eerst gemeld door Billboard. Volgens de aanklagers geeft Claude ook auteursrechtelijk beschermd materiaal terug in de uitvoer. De maatregelen die Anthropic daartegen nam, zouden volgens de klacht niet werken. De eisers vragen 150.000 dollar per nummer, ongeveer 41 miljoen dollar in totaal. The Guardian noemt dit een van de eerste grote zaken die een nalatenschap van een artiest rechtstreeks tegen een AI-ontwikkelaar voert.
OpenAI deelt drie AI-resultaten met academische groepen
OpenAI heeft drie resultaten gepresenteerd die volgens het bedrijf door zijn AI-modellen zijn gevonden. Ze betreffen de domeinen wiskunde, informatica en natuurkunde. Het gaat om een bewijs van de zogenaamde local smoothing-conjecture in alle dimensies, een weerlegging van de Exponential Time Hypothesis en een bewijs van het bestaan van Yang-Mills-theorie en kwantumchromodynamica in vier dimensies. OpenAI vroeg externe experts om de resultaten te begeleiden. Voor de wiskunde is de AI-uitvoer openbaar gemaakt. Voor de informatica werkt een groep rond Russell Impagliazzo, Ramamohan Paturi en Ryan Williams aan de uitleg. Het bewijs en de Lean-formalisering staan op GitHub. Voor de natuurkunde houdt een groep onder leiding van David Gross de AI-uitvoer voorlopig achter. Deelnemers tekenen geen geheimhoudingsverklaring en werken onbetaald en onafhankelijk.
Genie 4 van Google DeepMind: een wereldmodel met geluid en spraak
Google DeepMind is deze week met Genie 4 gekomen. Dat is een model dat in realtime een interactieve wereld genereert. Gebruikers sturen die wereld met besturing via het toetsenbord en tekstopdrachten, bijvoorbeeld om het weer te veranderen of een persoon toe te voegen. Genie 4 maakt ook zelf geluid, zoals omgevingsgeluid, muziek en gesproken dialoog. Een Gemini-model volgt de simulatie, verdeelt doelen in stappen en past het plan aan als de wereld verandert. DeepMind combineerde het model ook met Gemini Robotics om een robot een spelletje dammen te laten simuleren. Details en objecten kunnen nog verschuiven, vooral bij langere sessies. Genie 4 is nu nog object van onderzoek voor geselecteerde testers. Abonnees van Google AI Ultra en vroege partners van de Gemini API volgen binnenkort.
OpenAI richt verkiezingscentrum in voor de Amerikaanse midterms
OpenAI heeft volgens Politico een Election Operations Center ingericht. Het bedrijf noemt dit zelf een “war room”. Het centrum draait vanaf deze week tot alle stemmen zijn geteld. De Amerikaanse tussentijdse verkiezingen vinden volgende week plaats. Enkele honderden medewerkers uit meerdere teams bekijken meldingen over mogelijk misbruik van ChatGPT en andere OpenAI-toepassingen. Ze volgen ook gebeurtenissen in realtime. Eerder deze maand meldde OpenAI twee “false front”-operaties vanuit Rusland en Iran. Die gebruikten de modellen voor geopolitieke boodschappen. Ook de koppelingen met Democracy Works en The Associated Press worden bewaakt. Democracy Works levert informatie over registratie en stemlocaties. The Associated Press levert actuele verkiezingsuitslagen. Politico schrijft dat Meta eerder vergelijkbare centra heeft opgezet. Het Brennan Center schreef vorige week dat ChatGPT als enige van zes populaire AI-tools sinds mei duidelijke vooruitgang boekte tegen verkiezingsdesinformatie.
Anthropic deelt tussentijdse resultaten van samenwerking met zes medicijnontwikkelaars
Anthropic heeft de eerste resultaten gepubliceerd van samenwerkingen met zes organisaties die medicijnen ontwikkelen. Bij Generate Biomedicines ontwierp Claude Code een deel van een CAR-T-celtherapie dat ongeveer 70 procent korter is dan het standaardonderdeel. In het lab maakten immuuncellen daarmee ongeveer tien keer zoveel receptoren aan. Bij Enveda verminderde Claude de beoordelingstijd van productiedocumenten met 89 procent. Claude vond daarbij alle elf problemen die menselijke controleurs hadden gevonden, en zeven die zij hadden gemist. Anthropic nam ook Mithril Medicine over, dat behandelingen voor twee zeldzame vormen van spierdystrofie ontwikkelt. Het onderzoek is vooral preklinisch. Er zijn dus nog geen tests bij mensen uitgevoerd. Een eerste klinische studie is op zijn vroegst eind 2028 mogelijk.
Axiom Math controleert het bewijs van de classificatie van eindige enkelvoudige groepen met de computer
Nieuws over het gebruik van AI op het gebied van wiskunde. Axiom Math heeft een volledig door de computer gecontroleerd bewijs gepresenteerd van de classificatie van eindige enkelvoudige groepen. Dat is een stelling uit de zogenaamde groepentheorie. Dat is een tak van de wiskunde over symmetrie. Het oorspronkelijke bewijs beslaat ongeveer 15.000 pagina’s en is geschreven door ongeveer honderd wiskundigen. Axiom zette het in 24 dagen om naar het programmeertaaltje Lean. AI-agenten werkten daarbij samen, onder begeleiding van wiskundigen en engineers. Het resultaat telt circa 43,1 miljoen regels code. Tijdens het werk vonden de agenten 34 noemenswaardige afwijkingen van de gepubliceerde bewijzen. Voor een daarvan, in de Unbalanced Group Theorem, ontwikkelde het systeem een nieuw bewijs. Axiom maakt een lijst met correcties beschikbaar voor theoretici op dit gebied.
Video monteren door te chatten met HyperFrames
Erwin Blom heeft HyperFrames gebruikt om een interview van vijftig minuten met Marco Derksen terug te brengen tot een video van ongeveer vijf minuten. HyperFrames is een open-sourceproject van HeyGen. Tekst, beeld, geluid en beweging worden daarin beschreven in code. Daardoor kan een AI-assistent de montage uitvoeren. Erwin beschreef het gewenste resultaat en AI selecteerde uitspraken, stelde een volgorde voor en maakte de vormgeving. Daarna gaf hij aan wat anders moest. Hij benadrukt dat hij zelf moet beoordelen of de nuance van een uitspraak behouden blijft. Transcriptie en extra media vragen eigen hulpmiddelen. HyperFrames is gratis, het AI-abonnement niet. De vormgeving is te hergebruiken voor een volgend interview.
Canva presenteert eigen beeldmodel Craft
Canva heeft Craft gepresenteerd. Dat is het eerste beeldmodel dat Canva Research zelf heeft gebouwd en getraind. Craft werkt in twee stappen. Eerst maakt het model een plan voor de compositie, inclusief tekst in het beeld. Daarna volgt het renderen van de afbeelding. Het model levert beelden tot 2K-resolutie in meer dan 30 beeldverhoudingen en kan tekst maken in 55 talen. Het is getraind met onder meer miljoenen Canva-templates. Volgens Canva stond Craft bij de start op de vierde plaats op DesignArena. Dat is een ranglijst van AI-ontwerpmodellen. Op basis daarvan noemt Canva zichzelf het tweede AI-lab voor beeldgeneratie. Craft is beschikbaar voor alle Canva-gebruikers via Dream Lab en voor ontwikkelaars via de publieke API. Een koppeling via MCP volgt nog.
Block toont Dessa (spraakmodel getraind zonder tekst)
Onderzoekslab Dessa van Block is deze week met een gelijknamig spraakmodel gekomen. Het is een research preview. Dessa is getraind op uitsluitend menselijke gesprekken, zonder tekst en zonder voorgetrainde modellen. Het model verwerkt geluid en geeft geluid terug. Het kan tegelijk luisteren en praten en reageert onder meer op emotie en lachen. Volgens Block draait het lokaal op een MacBook Pro M4 Max of beter. De training vond plaats op één NVIDIA GB200 NVL72. Block stelt dat Dessa het eerste model is waarmee je een realistisch live gesprek kunt voeren dat alleen met spraak is getraind. Een kleine groep onderzoekers op het gebied van AI-veiligheid krijgt vroege toegang. Links voor de lancering volgen nog.
Mijn bronnen over (generatieve) artificiële intelligentie
Deze pagina bevat al mijn bijdragen over (generatieve) artificiële intelligentie.
Lees het hele
artikel