Bloggers

Ik ben gek op talen. Ik heb Zweeds “uitgespeeld” in Duolingo, met een notering in de Pearl league.  Zweeds lijkt makkelijk omdat je geen werkwoordsvervoeging hebt. In Zweden kon ik best wat kleine zinnetjes. Tot ik tijdens een vakantie in Ierland een Zweedse receptionist ontmoette. Vol enthousiasme wilde ik laten zien wat ik had geleerd. Mijn complete Zweedse repertoire bleek te bestaan uit één zin: “Jag lär mig svenska.” (Ik leer Zweeds.) Daarna wist ik het eigenlijk allemaal niet meer. Dat was een domper.  Een taal leren toch iets meer dan punten verzamelen in een app. Veel oefenen, oefenen, oefenen en praten.

Inmiddels kun je AI gebruiken voor taal. Je kunt niet alleen laten vertalen (mijn mening daarover vind je aan het einde van dit artikel) maar je kunt er eindeloos gesprekken mee oefenen over elk onderwerp. Daarmee is het een mooie aanvulling erbij op specieke momenten: je gaat een presentatie geven in het Engels, op vakantie, of nieuw in een organisatie. Voor een taal leren is het nog steeds goed natuurlijk om de basis te leren of echte taalmaatjes te hebben maar AI is een fijne aanvulling.

Met AI hebben we een nieuw taalmaatje erbij

Het is bewezen dat dit werkt. Er is een meta-analyse van 28 studies naar het leren van een taal met AI chatbot: Does chatting with chatbots improve language learning performance?. Dit onderzoek laat zien dat mensen die een chatbot gebruiken aantoonbaar meer vooruitgang boeken bij het leren van een taal dan mensen die dat niet doen (effectgrootte 0,48)!.

Vooral volwassenen en leerlingen in het voortgezet onderwijs gaan vooruit. De grootste winst wordt behaald door mensen die al een basis hebben en de taal actief oefenen via gesprekken. Dat klopt precies met mijn eigen ervaringen. We hebben een Fanti leraar gehad in Ghana waar we vooral theorie van leerden, daar zijn we nooit heel ver mee gekomen (ik weet alleen nog Mroko Maba).  Terwijl ik Spaans vooral geleerd hebt door in een gastgezin te zitten waar de vrouw des huizes de hele avond tegen me aan zat te kletsen terwijl ik pogingen deed om er tussen te komen.

Een taal leer je niet door woorden stampen of grammatica (al is dat een mooie basis). Je leert een taal vooral door gewoon te praten. En precies daar zijn taalmodellen verrassend goed in: terug praten en welke taal dan ook.

Vijf manieren waarop AI je helpt een taal te leren

Voorbeeld prompt

We gaan een rollenspel doen. Jij bent een vriendelijke receptionist in een hotel in Tokio. Ik ben een Nederlandse toerist en wil inchecken. Voer het gesprek met mij in het Japans op A2-niveau. Praat in korte, eenvoudige zinnen en stel steeds één vraag tegelijk. Wacht daarna op mijn antwoord. Verbeter mijn fouten niet direct, zodat het gesprek natuurlijk blijft verlopen. Als ik heel erg haper mag je suggesties geven in de vorm van: [je zou nu xxx kunnen zeggen]. Geef na vijf gespreksrondes feedback op mijn grammatica en woordkeuze met suggesties voor wat ik anders had kunnen zeggen. 

Voorbeeld prompt

Ik leer Zweeds en wil mijn uitspraak oefenen. Geef mij een aantal woorden in het Zweeds op A2-niveau die ik moet naspreken. Luister goed naar mijn uitspraak. Kies na ieder antwoord maximaal één woord of klank die ik beter kan uitspreken. Leg kort uit wat ik anders kan doen en laat mij het woord daarna opnieuw zeggen. Doe dit maximaal 2 keer per woord. 

Ook leuk: vraag hoe je echt als een local kunt klinken. Paulien Cornelisse gaf Nederlandse les in Sheffield in Engeland. Zij leerde haar studenten dat als je hè hè of even’, ‘maar’, ‘nou’, ‘hoor’, ‘eigenlijk’ en ‘gewoon’ zegt je heel Nederlands kunt klinken. Dat zou je ook aan AI kunnen vragen!

Voorbeeld prompt

Ik ga over vier weken in het Frans een training over AI geven. Ik verwacht vooral Frans nodig te hebben om uitleg te geven, deelnemers instructies te geven, vragen te beantwoorden en oefeningen en discussies te begeleiden. Selecteer 25 Franse woorden en korte zinnen die voor mij tijdens deze training het nuttigst zijn. Focus op zowel AI-begrippen als typische trainerstaal. Geef bij ieder woord of iedere zin de Nederlandse betekenis en één eenvoudig voorbeeld in de context van de training. Oefen ze daarna met mij in korte quizjes van vijf vragen. Laat woorden en zinnen die ik fout heb later opnieuw terugkomen en oefen ze ook in realistische situaties, bijvoorbeeld bij het uitleggen van een AI-opdracht, het beantwoorden van een vraag of het begeleiden van een discussie.

Ook handig als je nieuw bent in een organisatie en bv. Copilot met licentie hebt of een ander taalmodel met toegang tot de documenten van de organisatie: vraag wat afkortingen betekenen en welke onderwerpen veel voorkomen.

Voorbeeld prompt

Je bent mijn persoonlijke taalcoach. Ik wil over 30 dagen eenvoudige gesprekken in het Spaans kunnen voeren. Stel mij eerst vier vragen: wat mijn huidige niveau is, in welke situaties ik Spaans wil gebruiken, hoeveel tijd ik dagelijks heb en welke manieren van leren ik leuk vind. Stel steeds één vraag en wacht op mijn antwoord. Maak daarna een leerplan voor 30 dagen. Geef me iedere dag één opdracht die maximaal 20 minuten kost. Focus op luisteren en spreken. Gebruik gespreide herhaling, zodat eerder geleerde woorden regelmatig terugkomen. Voeg iedere zevende dag een korte quiz en reflectie toe.

Of:

Ik wil een nieuwe taal leren maar houd het nooit lang vol. Help me om dagelijks vijf minuten te oefenen. Motiveer me, houd mijn voortgang bij en geef me iedere week een nieuwe uitdaging.

Moeten we nog wel talen leren als je AI Translate hebt?

Als AI een gesprek vrijwel foutloos kan vertalen (kijk maar naar Google translate live) , waarom zou je dan nog maanden besteden aan het leren van een nieuwe taal?

Voor mij zijn er genoeg redenen om dat toch te blijven doen. Als je zelf probeert te begrijpen wat iemand zegt, naar woorden zoekt en een zin formuleert, zijn je hersenen actief aan het werk. Bovendien leer je via een taal iets over hoe andere mensen kijken, denken en betekenis geven. Juist dat maakt een andere taal interessant. In Dholuo was bijvoorbeeld het woord voor ik trouw jou voor vrouwen anders dan voor mannen (athedi, akendi). Bij vrouwen zeg je eigenlijk ik kook voor jou.

In een onderzoek van de Universiteit van Lund bleek uit MRI-scans dat mensen die in drie maanden intensief een nieuwe taal leren zichtbare groei in de hippocampus en delen van de hersenschors vertonen. Een taal leren is dus niet alleen oefenen met woorden en grammatica, maar ook een stevige training voor je brein en verbreed je horizon.

Contact maken vind ik ook heel vermoeiend met vertalingen. Zelf heb ik een vergadering gedaan met ChatGPT als vertaler Nederlands vanuit het Bulgaars en vice versa. Het werkte redelijk maar was ook erg vermoeiend. Wel heel grappig was: Chat ging meepraten in het gesprek :). Een vertaaltool kan dus een enorme hulp zijn, maar rechtstreeks met iemand praten blijft toch iets anders. In ingewikkelde situaties zoals zorg en recht hebben echte tolken zeker meerwaarde: mensen begrijpen:nuance en cultuur, emoties en lichaamstaal, humor, sarcasme en indirect taalgebruik.

Kortom: AI maakt vertalen makkelijker en geeft je aanvullende manieren om taal te leren die precies bij jouw situatie passen.