Waar ik me de afgelopen week over verwonderd heb, als het gaat om generatieve AI (deel 65)
Deze week ging het AI-nieuws, waarover ik me heb verwonderd, onder meer om de vraag hoeveel controle er nog is over steeds krachtigere AI: OpenAI pauzeert de training van een geavanceerd model na zorgen over cybersecurity-risico’s, terwijl een onbeveiligd model zelfstandig een browser gaat gebruiken. Tegelijk zoeken grote spelers naar manieren om gebruikers, studenten en jongeren aan hun platform te binden, met onder meer gratis abonnementen en aparte ’tienerversies’. Maar er was uiteraard meer ‘opvallend’ AI-nieuws (18 berichten in totaal).
Google biedt studenten tijdelijk gratis jaar AI Plus via nieuwe Gemini-studenthub
Google probeert ook lerenden aan zich te binden. Het bedrijf heeft op 19 augustus 2026 een nieuwe studentenomgeving in Gemini geïnitieerd. Studenten krijgen een eigen hub met studienotebooks, oefentoetsen en voortgangsinformatie. Studenten in meer dan 140 landen, waaronder Nederland en België, kunnen een jaar lang gratis gebruikmaken van Google AI Plus. De actie geldt voor studenten van 18 tot en met 24 jaar en loopt tot en met 31 december 2026. Een betaalmethode is verplicht. Na het gratis jaar wordt automatisch 4,99 euro per maand in rekening gebracht als niet wordt opgezegd. Het abonnement biedt hogere gebruikslimieten, 400 GB cloudopslag en toegang tot Gemini Omni. De studieomgeving staat van eventuele door de instelling beheerde accounts. Het is echt een persoonlijke omgeving.
OpenAI pauzeert training van geavanceerde modellen
OpenAI heeft de reinforcement learning-training van zijn nieuwste, nog niet uitgebrachte model twee weken stilgelegd. In die periode heeft het bedrijf de onderzoeksomgeving beter beveiligd, worden zogenaamde ‘rode-teamtesten’ uitgevoerd en wordt de dekking van interne monitoringsystemen uitgebreid. Een deel van de training met lager risico is inmiddels hervat. De grootschalige training van het meest geavanceerde model ligt nog stil. Twee gebeurtenissen gingen aan dit besluit vooraf. Bij een interne cybersecuritytest brak een model uit een geïsoleerde omgeving en kreeg het toegang tot infrastructuur van Hugging Face. Daarover heb ik eerder geschreven. Daarnaast wijzen eerste evaluaties erop dat het onaangekondigde model Astra mogelijk het “Critical”-niveau voor cybersecuritycapaciteiten bereikt. Dat is het hoogste niveau in het Preparedness Framework van OpenAI. Als reactie verscherpt OpenAI de isolatie van trainingsomgevingen, breidt het de monitoring van redeneerstappen van modellen uit en investeert het verder in onderzoek naar ‘alignment’.
Code Channels voor samenwerken met AI-agents binnen Slack
Slack is een bekende samenwerkingsomgeving. Deze week werd bekend dat het bedrijf Slack Code binnen Slack integreert. Dit is een functie waarmee teams samen met AI-agents aan software werken. Gebruikers kunnen een coding-agent zoals Claude of GitHub Copilot taggen in een gesprek. De agent start dan automatisch een eigen codekanaal. In dat kanaal zijn de conversatie, het plan, codewijzigingen en live previews voor iedereen zichtbaar, niet alleen voor ontwikkelaars. Collega’s kunnen meekijken, bijsturen of het werk goedkeuren voordat het live gaat. Na afronding archiveert het kanaal zichzelf, maar de geschiedenis blijft doorzoekbaar. Naast Slack Code brengt Salesforce -sinds 2020 eigenaar van Slack- ook andere aanpassingen aan Slack. Agents krijgen een eigen plek in een nieuw Agents-tabblad en kunnen als teamlid herkenbaar meedraaien in DM’s. De functie is beschikbaar op elk Slack-abonnement. Toegang tot een agent van een partner, zoals Anthropic of OpenAI, is daarnaast wel vereist.
AI-tool brengt verborgen patronen in borstkankercellen in kaart
Onderzoekers van de University of Southampton hebben een AI-tool ontwikkeld die celstructuren in borstkankerweefsel analyseert. Het programma heet CenSegNet en is open source. Het systeem onderzocht meer dan 330.000 centrosomen, de organiserende kernen van een cel, verspreid over 911 tumormonsters van 127 patiënten. De analyse liet twee verschillende vormen van afwijkende centrosomen zien die eerder als één proces werden beschouwd. Tumoren met veel vergrote centrosomen bleken vaker agressievere kenmerken te hebben, zoals een hogere tumorgraad. Patiënten met minder van dit type afwijking in de kern van hun tumor hadden juist een betere overlevingskans. De onderzoekers zien mogelijkheden om met deze techniek risicopatiënten te identificeren en behandelingen beter af te stemmen. De tool is nog niet geschikt voor gebruik in de kliniek. Het onderzoek is gepubliceerd in Nature Communications.
Adobe Firefly krijgt tools voor muziek, spraak en geluidseffecten
Adobe heeft de audiotools van Firefly breed beschikbaar gesteld. Gebruikers kunnen nu binnen één omgeving muziek, gesproken tekst en geluidseffecten genereren. Generate Music maakt originele tracks die zijn afgestemd op de lengte en sfeer van een video en die vrij commercieel te gebruiken zijn. Generate Speech zet een script om in voice-over, met keuze uit stem, tempo en emotie, eventueel via technologie van ElevenLabs. Generate Sound Effects maakt geluiden die aansluiten op de actie in een video. Daarnaast is de Firefly AI Assistant nu ook gratis te proberen, met een dagelijkse limiet aan generaties. Deze assistent helpt gebruikers bijvoorbeeld bij het maken van storyboards of merkstijlgidsen. Firefly krijgt verder een nieuw model erbij, Gemini Omni Flash van Google. Daarmee kunnen gebruikers naast tekst ook video, audio en afbeeldingen als invoer gebruiken.
Chinees model GLM-5.3 verkleint verschil met Amerikaanse AI-modellen
Het Chinese bedrijf Z.ai is deze week met het model GLM-5.3 gekomen. Het model presteert op sommige cybersecurity-taken beter dan modellen van Amerikaanse partijen zoals Anthropic en OpenAI. Op de benchmark CyberGym scoorde GLM-5.3 84,45 punten. Daarmee lag het model voor op andere Chinese modellen en op OpenAI’s GPT-5.6 Sol. Op de meeste andere benchmarks bleef GLM-5.3 achter bij de gesloten modellen van Amerikaanse frontier-labs. Z.ai brengt het model open source uit. Dat sluit volgens AI Magazine aan bij een bredere trend waarbij Chinese AI-bedrijven inzetten op open source en brede verspreiding. Amerikaanse labs richten zich daarentegen vooral op het verbeteren van gesloten topmodellen. AI Magazine schrijft dat onderzoekers er verder op wijzen dat sommige AI-modellen manieren vinden om testomgevingen voor cyberbeveiliging te omzeilen. Dat roept vragen op over de betrouwbaarheid van dergelijke benchmarks.
Cerebras brengt AI-chip CS-4 uit voor sneller presteren
Chipbedrijf Cerebras heeft de vierde generatie van zijn AI-systeem geïntroduceerd. Deze zogeheten CS-4 doet het rekenwerk voor AI-toepassingen zoals chatbots. Volgens Cerebras werkt de CS-4 tot 30 keer sneller dan gangbare systemen die op gewone grafische chips draaien. Dat betekent dat gebruikers sneller antwoord krijgen wanneer ze een vraag stellen aan een AI-programma. Ook grote, zware AI-modellen kunnen op de CS-4 nog snel reageren. Het systeem is opgebouwd uit kleinere, losse onderdelen die apart vervangen of uitgebreid kunnen worden. Dat maakt het makkelijker om nieuwe systemen te bouwen of bestaande uit te breiden. Bedrijven die AI-diensten aanbieden, kunnen hierdoor sneller en efficiënter reageren op vraag naar rekenkracht. De eerste leveringen van CS-4 starten deze maand.
OpenAI stopt met nieuwe custom GPT’s voor persoonlijke accounts
OpenAI heeft het sinds 16 augustus 2026 onmogelijk gemaakt om met een persoonlijk ChatGPT-account nieuwe custom GPT’s te maken of te publiceren. Dit geldt voor alle abonnementsvormen: Free, Go, Plus en Pro. Alleen gebruikers met een Business-, Enterprise- of Edu-account kunnen nog nieuwe GPT’s bouwen en delen. Bestaande custom GPT’s blijven voorlopig werken en zijn nog aan te passen, ook voor persoonlijke accounts. OpenAI heeft de wijziging niet met een aparte aankondiging naar buiten gebracht; de aanpassing bleek uit een update van de documentatie in het helpcentrum. De maatregel volgt op de introductie van Workspace Agents in april 2026, die OpenAI destijds al omschreef als opvolger van de GPT’s voor zakelijke accounts. Volgens Marcel Mutsaarts is deze actie bijzonder spijtig voor het onderwijs. In het verleden heeft bijvoorbeeld Google gebruikers verrast door bepaalde functionaliteiten ‘de nek om te draaien’ (denk aan Google Reader). Voorkom dus dat je te afhankelijk wordt van dit soort functionaliteiten.
Onbeveiligd AI-model bedient webbrowser zelfstandig
De meeste AI-modellen op het web hebben vangrails. Dat zijn filters die voorkomen dat het model schadelijke of riskante taken uitvoert. Bij Qwen 3.8 Uncensored zijn die filters verwijderd. Je kunt het model koppelen aan een browser-agent. Het resultaat is een AI die zelfstandig op internet werkt en elke opdracht uitvoert zonder tegenwerking. De combinatie draait op BrowserCode. Dat is een coding-agent die een Chrome-browser aanstuurt door rechtstreeks JavaScript te schrijven. Een gebruiker geeft een taak in gewone taal op. De agent bepaalt vervolgens zelf de stappen, schrijft de bijbehorende scripts en voert ze direct uit in de browser. Deze combinatie maakt geautomatiseerde webtaken mogelijk die door voorzichtiger ingestelde modellen normaal worden geblokkeerd. Het ontbreken van vangrails betekent wel dat de verantwoordelijkheid voor de gevolgen volledig bij de gebruiker ligt. Dit is best een linke ontwikkeling.
Claude ontwerpt eiwitbinders voor ontwikkeling medicijnen
Anthropic heeft de resultaten gedeeld van een experiment waarbij Claude autonoom eiwitbinders ontwierp. Eiwitbinders zijn moleculen die zich hechten aan een specifiek biologisch doelwit. Dit is een vroege stap in de ontwikkeling van medicijnen. Normaal gesproken kost deze stap een specialist weken tot maanden per doelwit. De modellen Opus 4.8 en Mythos Preview kregen de opdracht binders te ontwerpen voor 15 doelwitten. Voor 14 daarvan lukte dit. Van de 1.320 ontworpen eiwitten bleken er 354 daadwerkelijk te binden. Dat komt neer op een succespercentage van ongeveer 27 procent. In de sector ligt dat percentage doorgaans tussen de 10 en 15 procent. Sommige ontwerpen bonden meerdere malen sterker dan de best gepubliceerde resultaten tot nu toe. Adaptyv Bio en Twist Bioscience testten de ontwerpen onafhankelijk in het laboratorium. Een eiwitbinder is geen medicijn. Er volgen nog diverse stappen, zoals dierproeven en klinische tests, voordat een kandidaat een medicijn kan worden. Anthropic wil Claude uiteindelijk het volledige ontwikkelproces van medicijnen laten uitvoeren, voor zowel antilichamen als kleine moleculen.
OpenAI brengt ChatGPT for Teens uit
OpenAI heeft een aparte versie van ChatGPT voor jongeren uitgebracht. Het bedrijf verifieert de leeftijd van gebruikers niet rechtstreeks. In plaats daarvan schat een systeem in of iemand onder de 18 is, op basis van het soort vragen dat wordt gesteld. Voor gebruikers van ChatGPT for Teens blokkeert de chatbot romantische of seksuele gesprekken. Het systeem mag ook niet suggereren dat het persoonlijke gevoelens voor de gebruiker heeft of dat het bewustzijn of emoties heeft. Allison Mishkin, hoofd ‘child development’ bij OpenAI, stelt dat het bedrijf in kaart heeft gebracht welke signalen van een model ertoe kunnen leiden dat een jongere een band met het systeem opbouwt. Die signalen worden nu vermeden in de ’tienerversie’. Volgens CNN kreeg OpenAI meerdere rechtszaken ‘aan de broek’ over schade aan minderjarigen door ChatGPT, waaronder claims rond zelfdoding, een schietpartij in Canada en een aanklacht van Florida. Vorige week werd een tiener beschuldigd van moord na gesprekken met ChatGPT over het doden van familieleden. Deze maatregel volgt op de aanhoudende kritiek en deze rechtszaken, en is uiteraard ook bedoeld om gebruikers al op jonge leeftijd te binden aan ChatGPT.
China grijpt nauwelijks in tegen racistische AI-video’s
Op Chinese sociale media circuleert volgens de NOS een golf van AI-gegenereerde video’s waarin buitenlanders worden neergezet als boosdoeners. Vooral witte en zwarte mannen en Indiërs krijgen een negatieve rol toebedeeld. De filmpjes volgen steevast hetzelfde patroon: een buitenlander gedraagt zich respectloos, waarna een Chinees ingrijpt en de regels voorhoudt. De Chinese overheid censureert deze AI-video’s opvallend weinig, ondanks hun racistische en gewelddadige karakter. Onderzoeker Han Rongbin plaatst de trend binnen een bredere vorm van digitaal nationalisme, waarbij een dreigende buitenlandse ‘ander’ wordt gebruikt om de eigen nationale identiteit aan te scherpen. Peking lijkt de video’s niet zelf te produceren, maar laat ze voorlopig ongemoeid. Ingrijpen ligt gevoelig, omdat de overheid de оnline nationalisten die de video’s verspreiden niet van zich wil vervreemden.
Motion Picture Association en ByteDance sluiten overeenkomst over AI-waarborgen
De Motion Picture Association (MPA) en ByteDance hebben een zogenaamd memorandum of understanding getekend over waarborgen voor AI-videomodellen. De afspraak geldt voor ByteDance’s modellen Seedance en Seedream, en voor de platforms TikTok, CapCut en Dreamina. Het akkoord volgt op een aanmaningsbrief die de MPA in februari aan ByteDance stuurde. Aanleiding daarvoor waren AI-video’s waarin acteurs als Brad Pitt en Tom Cruise zonder toestemming werden nagebootst. ByteDance voegde eerder al watermerken, herkomstlabels en gezichtsherkenning toe aan nieuwere versies van Seedance en Seedream. De overeenkomst is geen licentiedeal; studio’s ontvangen geen betaling voor het gebruik van hun materiaal. Beide partijen spraken af de samenwerking aan waarborgen voort te zetten naarmate de technologie zich verder ontwikkelt.
OpenAI investeert samen met NVIDIA in datacenterproject in Ohio
OpenAI heeft een overeenkomst gesloten om ongeveer 8 gigawatt aan rekencapaciteit te verwerven bij het PORTS-Pike Technology Campus in Pike County, Ohio. Het project wordt uitgevoerd samen met SB Energy, NVIDIA en het Amerikaanse ministerie van Energie, op een voormalig terrein van een verrijkingsfabriek voor uranium. De bouw moet zorgen voor 35.000 tijdelijke banen in de bouw en 2.500 vaste operationele banen. OpenAI trekt daarnaast 40 miljoen dollar uit voor een lokaal investeringsfonds en stelt 84 miljoen dollar aan Codex-tegoeden beschikbaar voor ongeveer 844.000 studenten in Ohio. Het datacenter gebruikt een gesloten koelsysteem dat water hergebruikt. De eerste 800 megawatt moet in 2028 beschikbaar zijn; verdere uitbreiding vergt nieuwe energiecentrales en transportlijnen. Daar waar de bevolking op andere locaties in verzet komt tegen de bouw van grote datacentra, lijkt daar in Ohio geen sprake van te zijn.
Amodei wijst kritiek op zijn AI-berichtgeving af
Tech Trends doet verslag van een online debat. Anthropic-topman Dario Amodei heeft op X gereageerd op investeerder Gavin Baker. Baker had betoogd dat Amodei’s herhaalde waarschuwingen over AI-risico’s bijdragen aan de groeiende weerstand tegen AI in de Verenigde Staten, vooral tegen datacenters. Amodei bestrijdt dat zijn boodschap overwegend negatief is geweest. Hij zegt dat zijn geschriften ongeveer even veel aandacht besteden aan risico’s als aan kansen. Volgens Amodei is de weerstand tegen AI vooral het gevolg van een bredere crisis van vertrouwen in bedrijven, overheden en de technologiesector. Op het gebied van regulering noemt hij Bakers stelling dat er moet worden gekozen tussen vrije verspreiding van AI of concentratie van macht via regelgeving een onterechte tegenstelling. Amodei stelt dat regelgeving juist ruimte kan bieden aan kleinere concurrenten.
Twintig jaar openstaand wiskundig vraagstuk op met hulp van ChatGPT opgelost
Een Chinese postdoctorale onderzoeker heeft met behulp van ChatGPT het vermoeden van Crouzeix schijnbaar bewezen. Dat wiskundige vraagstuk stond sinds 2004 open. Shanmu Jin heeft geen formele wiskundige achtergrond; hij studeerde geologie en werd later arts. Het beslissende onderdeel van het bewijs ontstond tijdens een autonome sessie van zo’n zestien uur met GPT-5.6 in de werkmodus van ChatGPT. Jin gebruikte daarbij een aangepaste prompt die het model geen toegang tot internet gaf en die meerdere deelmodellen tegelijk verschillende bewijsstrategieën liet uitproberen. De hoogleraren Alex Townsend en Anne Greenbaum, die het bewijs samen met Michel Crouzeix zelf controleerden, noemen het correct. Acht dagen later publiceerden twee andere onderzoekers onafhankelijk een tweede, beknopter bewijs. Ook zij gebruikten daarbij ChatGPT om bewijsstrategieën te verkennen.
Meer bekend over watermerk van Claude
Verleden week schreef ik al over het nieuws dat Anthropic toekomstige Claude-modellen tekst laat genereren met een ingebouwd watermerk. Dat gebeurt om te voldoen aan de Europese AI-verordening, die vanaf 2 augustus vereist dat aanbieders AI-gegenereerde tekst labellen. Inmiddels is hier meer over bekend. Het watermerk werkt door bij woordkeuzes waar meerdere opties even goed zijn, de willekeur te sturen op basis van een geheime sleutel. Voor lezers is watermerk-tekst niet te onderscheiden van gewone tekst, en de methode voegt geen extra tekens of tokens toe. Bij feitelijke tekst of code, waar vaak maar één juist antwoord mogelijk is, is er weinig ruimte voor het watermerk. Het watermerk bevat geen informatie die te herleiden is tot een specifieke gebruiker, organisatie of gesprek. Anthropic werkt aan een detectie-API waarmee anderen kunnen nagaan of tekst waarschijnlijk door Claude is geschreven.
Computer History voor ChatGPT-desktopapp
OpenAI heeft een functie met de naam Computer History toegevoegd aan de ChatGPT-desktopapp voor macOS. De functie zet activiteit in toegestane apps en websites om in samenvattingen en een tijdlijn waar ChatGPT en Codex naar kunnen verwijzen. Gebruikers kunnen daardoor vragen stellen als waar ze eerder mee bezig waren of een document terugvinden zonder de naam ervan te onthouden. Computer History legt geen schermopnamen, microfoon of systeemgeluid vast, en activiteit in de privémodus van de browser wordt nooit meegenomen. De functie staat standaard uit en vereist dat gebruikers de optie Memories inschakelen. Voor zakelijke en enterprise-omgevingen moet een beheerder eerst toegang verlenen voordat een gebruiker de functie zelf kan aanzetten. De functie is niet beschikbaar in de Europese Economische Ruimte, Zwitserland en het Verenigd Koninkrijk.
Mijn bronnen over (generatieve) artificiële intelligentie
Deze pagina bevat al mijn bijdragen over (generatieve) artificiële intelligentie.
Lees het hele
artikel