Waar ik me de afgelopen week over verwonderd heb, als het gaat om generatieve AI (deel 63)
Dit wordt de voorlopig de laatste editie, met AI-nieuws waarover ik me de afgelopen week heb verwonderd. Over zo’n vier weken volgt waarschijnlijk een extra lange uitgave. De AI-ontwikkeling heeft namelijk, anders dan ik, geen zomervakantie. In deze week editie besteed ik onder meer aandacht aan een breed ondertekende, maar ook vrijblijvende, oproep tot actie, aan nieuwe modellen en aan een pauze voor datacenters.
Ruim 200 economen en AI-onderzoekers roepen op tot actie
Meer dan 200 economen en AI-onderzoekers hebben de verklaring “We Must Act Now” ondertekend. Onder de ondertekenaars zijn zestien Nobelprijswinnaars. Het initiatief komt van het Stanford Digital Economy Lab. De verklaring stelt dat AI de komende tien jaar sterk kan toenemen in vermogen. Dat zou de economie ingrijpender kunnen veranderen dan de Industriële Revolutie, maar dan in veel kortere tijd. De ondertekenaars noemen zowel risico’s, zoals grootschalig banenverlies, als kansen, zoals een sterke stijging van de levensstandaard. Zij roepen economen, beleidsmakers en technologieleiders op om in actie te komen. Zij vragen om prikkels, waarborgen en instituties op te zetten die ervoor zorgen dat AI mensen aanvult in plaats van vervangt. Onder de ondertekenaars zijn ook leidinggevenden van grote AI-bedrijven, onder wie Jeff Dean van Google, Jack Clark van Anthropic en Noam Brown van OpenAI. Ik heb de verklaring ook getekend omdat ik het inderdaad van belang vindt dat politici en technologieleiders in actie komen. Ik had wel graag gewild dat de verklaring meer richting had gegeven wat betreft het type acties. Nu is de tekst behoorlijk vrijblijvend.
Anthropic introduceert Claude for Teachers
Anthropic isn deze week met Claude for Teachers gekomen. Geverifieerde K-12-docenten in de Verenigde Staten (zeg basis- en voortgezet onderwijs) krijgen hiermee gratis toegang tot geavanceerde Claude-functies, een bibliotheek met onderwijsvaardigheden en een koppeling met leerplannen die zijn afgestemd op de onderwijsstandaarden van alle vijftig staten. Het aanbod is gekoppeld aan Learning Commons en bevat vaardigheden die samen met deze organisatie zijn ontwikkeld voor taken die docenten zelf als belangrijk aanmerkten, zoals het opstellen van lesplannen en het differentiëren voor leerlingen met uiteenlopende niveaus. Docenten kunnen ook data zoals klassenlijsten en toetsresultaten aanleveren, waarna Claude een beeld schetst van de voortgang per leerling. Deze gegevens worden niet gebruikt voor het trainen van modellen. Het initiatief past in de bredere samenwerking van Anthropic met de Gates Foundation en wordt getest in de Detroit Public Schools Community District. Je ziet vaker dat softwareleveranciers producten gratis of heel goedkoop beschikbaar stelt aan het onderwijs. Dit creëert wel een vorm van afhankelijkheid. De geschiedenis van BlackBoard laat zien dat die afhankelijkheid wel doorbroken kan worden.
New York voert eerste landelijke pauze in voor grote datacenters
Gouverneur Kathy Hochul van de staat New York heeft een executive order ondertekend die voor een jaar een pauze instelt op nieuwe vergunningen voor hyperscale datacenters. Het gaat om de eerste maatregel van dit type in de Verenigde Staten. De vraag naar datacenters is de afgelopen tijd sterk toegenomen door de groei van AI. Tijdens de pauze werkt de deelstaat aan uniforme milieueisen voor energie-, water- en luchtkwaliteit. Daarnaast moet lokale overheden binnen zestig dagen een kader krijgen om afspraken te maken over compensatie bij grote datacenterprojecten, zoals investeringen in infrastructuur en kinderopvang. Hochul wil bovendien wetgeving indienen om belastingvoordelen voor grote datacenters af te schaffen. De maatregelen volgen op eerdere stappen van de staat om datacenters zelf te laten bijdragen aan energiekosten.
Open model Kimi K3
Moonshot AI is deze week met Kimi K3 gekomen. Dat is een open model met 2,8 biljoen parameters, een contextvenster van 1 miljoen tokens en beeldverwerking. Het bedrijf noemt het model het eerste open model in de klasse van 3 biljoen parameters. Kimi K3 is gebaseerd op twee nieuwe architectuurkeuzes, Kimi Delta Attention en Attention Residuals, die volgens Moonshot AI zorgen voor een efficiëntere omzetting van rekenkracht naar modelprestaties. Op de eigen testreeks presteert Kimi K3 vergelijkbaar met of beter dan andere geteste modellen, al blijft het model achter bij de best presterende gesloten modellen van Anthropic en OpenAI. Kimi K3 is per direct beschikbaar via de Kimi-app, Kimi Work, Kimi Code en de Kimi API; de volledige modelgewichten worden uiterlijk 27 juli 2026 vrijgegeven.
Open-weights model Inkling van Thinking Machines Lab
Thinking Machines Lab heeft Inkling gepresenteerd. Dat is het eerste model waarvan het bedrijf de volledige ‘gewichten’ openbaar maakt. Inkling is een zogenaamd Mixture-of-Experts-model met 975 miljard parameters in totaal, waarvan 41 miljard actief per taak. Het model verwerkt tekst, beelden, audio en video en heeft een contextvenster tot 1 miljoen tokens. Gebruikers kunnen de gewenste denkinspanning van het model instellen, waardoor kosten en snelheid beter zijn af te stemmen op de taak. Naast Inkling brengt het bedrijf een voorlopige versie uit van Inkling-Small, een lichtere variant met 12 miljard actieve parameters. Inkling is te gebruiken en aan te passen via het platform Tinker van Thinking Machines Lab. Op meerdere benchmarks voor programmeren, redeneren en multimodale taken scoort Inkling vergelijkbaar met andere open-source modellen, al blijft het achter bij de best presterende gesloten modellen zoals die van OpenAI en Anthropic.
Google worstelt met release Gemini 3.5 Pro
Google loopt volgens ingewijden maanden achter op schema met de release van Gemini 3.5 Pro, terwijl lichtere varianten als 3.5 Flash en 3.5 Flash-Lite al beschikbaar zijn. Volgens Bloomberg heeft Google de trainingsdata aangepast om de codeervaardigheden van het model te verbeteren, maar vielen de resultaten tegen. Concurrentiedruk speelt mee: OpenAI en Meta hebben recent modellen uitgebracht die beter scoren op codeertaken. Google stelt dat het bedrijf snel blijft leveren met een breed scala aan kosteneffectieve modellen en dat 3.5 Pro momenteel samen met partners wordt getest. Berichten over een reeds derde gemiste deadline en aanhoudende betrouwbaarheidsproblemen zijn vooralsnog niet door Google bevestigd. Het kan verkeren als het gaat om AI-modellen: zo loopt de markt met je weg, maar binnen de kortste keren loop jij fors achter.
OpenAI werkt aan slimme speaker zonder scherm
OpenAI ontwikkelt een hardwareproduct in samenwerking met ontwerper Jony Ive. Het gaat om een draagbare, schermloze speaker met camera en accu, bedoeld om functies in huis te bedienen, media af te spelen en berichten te beantwoorden. Het apparaat bevat bewegende onderdelen die niet functioneel zijn, maar bedoeld zijn om het geheel levendiger te laten overkomen. OpenAI noemt het apparaat zelf geen speaker, maar een computer voor AI. Het systeem draait op een uitgebreidere versie van de spraakfunctie GPT-Live. De speaker wordt dit jaar verwacht, met een marktintroductie in 2027. Apple heeft OpenAI inmiddels aangeklaagd wegens vermeende diefstal van bedrijfsgeheimen door voormalige Apple-medewerkers die overstapten naar OpenAI’s hardwaretak. Het aandeel Sonos daalde na het nieuws tijdelijk fors. Verder is OpenAI deze week met de Codex Micro gekomen. Dat is weer een verlicht toetsenbord van 230 dollar, ontwikkeld in samenwerking met Work Louder, waarmee gebruikers programmeeragenten kunnen aansturen via een strak vormgegeven mechanisch toetsenbord.
Hassabis pleit voor Amerikaans toezichtsorgaan voor AI-modellen
Demis Hassabis, topman van Google DeepMind, heeft deze week gepleit voor een Amerikaans toezichtsorgaan dat geavanceerde AI-modellen test op risico’s voor de nationale veiligheid. Hij noemt als voorbeeld FINRA, de organisatie die effectenhandelaren in de VS reguleert. Het orgaan zou moeten bestaan uit onafhankelijke technische experts en vertegenwoordigers van opensourceprojecten. Ontwikkelaars zouden hun modellen eerst vrijwillig tot dertig dagen voor release kunnen laten testen, voordat toetsing verplicht wordt voor modellen die in de VS worden uitgebracht. De tests moeten onder meer kijken naar cyberrisico’s en pogingen om veiligheidsmaatregelen te omzeilen. Hassabis noemt algemen kunstmatige intelligentie “enkele jaren” verwijderd. Zijn oproep volgt op eerdere gezamenlijke pleidooien van techleiders, waaronder Anthropic-topman Dario Amodei, voor internationale afspraken over AI-toezicht. Persoonlijk zie ik meer heil in internationaal, in plaats van Amerikaans, toezicht. Bijvoorbeeld in VN-verband. Dat is, vermoed ik, echter onbespreekbaar voor de regering Trump.
Meta beschuldigd van ontslaan werknemers met aandoeningen door gebruik AI
Zesentwintig voormalige medewerkers van Meta hebben een rechtszaak aangespannen tegen het bedrijf. Zij stellen dat Meta AI-systemen gebruikte om werknemers met medische aandoeningen te selecteren voor ontslag. Het gaat onder meer om Metamate. Dat is de interne AI-assistent van Meta. Ook noemt de aanklacht dashboards die onder meer AI-tokengebruik en productiviteit meten. Alle 26 eisers hadden in de afgelopen twee jaar verlof opgenomen of aangevraagd. Hun prestatiecijfers daalden tijdens die verlofperiodes. Volgens de aanklacht telde dat mee bij de ontslagronde eerder dit jaar. De eisers beschuldigen Meta van discriminatie en vergelding tegen werknemers met een beperking, medisch verlof of zwangerschap. Meta ontkent de beschuldigingen. Het bedrijf stelt dat alle beslissingen over personeelsbeheer door mensen zijn genomen, niet door geautomatiseerde systemen.
AI-bedrijf Weco laat systeem zichzelf verbeteren
Het AI-bedrijf Weco heeft een systeem gebouwd dat zijn eigen onderzoeksagent aanpast. Het systeem met de naam ‘AIDE²’ bestaat uit twee lagen: een binnenste laag die code optimaliseert voor een specifieke taak, en een buitenste laag die de binnenste laag zelf aanpast en verbetert. In acht dagen tijd ontdekte AIDE² zelfstandig zeven opeenvolgende, verbeterde versies van de onderzoeksagent. Deze versies presteerden beter dan de agent waar Weco twee jaar handmatig aan had gewerkt, en dat op taken waarvoor het systeem niet specifiek was geoptimaliseerd. Opvallend is dat het systeem tijdens dit proces uit zichzelf leerde om minder te “spieken”: het aantal gevallen waarin het de meetmethode misbruikte in plaats van het onderliggende probleem op te lossen, daalde van 63 naar 34 procent. Weco plaatst deze uitkomst op niveau 1 van hun eigen schaal voor zelfverbeterende AI-systemen, en benadrukt dat er geen aanwijzingen zijn dat het systeem zichzelf steeds sneller kan blijven verbeteren.
Google hernoemt NotebookLM naar Gemini Notebook
Google heeft NotebookLM omgedoopt tot Gemini Notebook. De dienst blijft een zelfstandig product en is gericht op onderzoek en het samenvatten van bronnen. Meer dan 30 miljoen mensen en ruim 600.000 organisaties gebruiken de tool. Ik ook met genoegen. Elke notitieblok krijgt een eigen cloudcomputer, waarmee Gemini Notebook code kan schrijven en uitvoeren voor data-analyse op basis van de aangeleverde bronnen. Deze functie is nu beschikbaar voor gebruikers van Google AI Ultra en voor zakelijke Workspace-klanten met AI Ultra Access of AI Expanded Access. Andere Pro-gebruikers krijgen de functie de komende weken. Notitieblokken zijn al toegankelijk binnen de Gemini-app en worden binnenkort ook opgenomen in de AI-modus van Google Search.
AI Futures Project publiceert scenario over uitstel van superintelligentie
De onderzoeksgroep AI Futures Project heeft een nieuw scenario gepresenteerd, genaamd “AI 2040: Plan A”. Dit vervolgt op hun eerdere scenario “AI 2027”. Het document beschrijft geen voorspelling, maar een beleidsaanbeveling. De auteurs stellen voor dat de VS en China internationale afspraken maken om de ontwikkeling van superintelligente AI uit te stellen tot 2040. Het plan bevat volledige openheid over AI-onderzoek, onafhankelijke verificatie van naleving en een pauze in de opschaling van AI-systemen tussen 2035 en 2040. Volgens de auteurs verwachten grote AI-bedrijven binnen één tot tien jaar systemen te bouwen die slimmer zijn dan mensen op elk gebied. Zij waarschuwen dat dit zonder afspraken kan leiden tot verlies van menselijke controle of tot sterke machtsconcentratie bij een kleine groep. Het scenario is bedoeld om discussie en toetsing van AI-beleid te stimuleren.
Anthropic onderzoekt de waarden die Claude uitdrukt per model en taal
Anthropic analyseerde 300.000 gesprekken om te meten welke waarden Claude uitdrukt, verdeeld over vier meetbare assen. De vier assen zijn eerbied vs voorzichtigheid, warmte versus strengheid, diepgang versus beknoptheid, en openhartigheid versus productie. Op basis daarvan blijkt dat verschillende Claude-modellen een ander waardenprofiel hebben. Sonnet 4.6 leunt naar eerbied en emotionele warmte, terwijl Opus 4.7 meer nadruk legt op accuratesse, precisie en het voorkomen van misbruik. Ook de gebruikte taal maakt verschil. Wanneer Claude in het Engels spreekt, benadrukt het andere waarden dan wanneer het Portugees, Indonesisch of Chinees spreekt. De grootste variatie zit op de as warmte versus strengheid: Claude leunt het meest naar warmte in het Arabisch en Hindi, en het meest naar strengheid in het Engels en Russisch. Opvallend voor Nederlandstalige gebruikers: Claude leunt in het Nederlands het sterkst naar openhartigheid, onder meer door eigen fouten toe te geven.
Cursor voegt zijchats en zoeken in gesprekken toe
Cursor heeft een update uitgebracht van de eigen AI-programmeeromgeving. De update introduceert zogeheten ‘zijchats’. Dit zijn afzonderlijke gesprekken die naast het hoofdgesprek met de AI-assistent lopen. Een gebruiker kan zo een vraag stellen of een alternatief onderzoeken zonder het lopende hoofdgesprek te onderbreken. Elke zijchat is een volledig gesprek dat later opnieuw geraadpleegd kan worden, en dat met een verwijzing weer in het hoofdgesprek betrokken kan worden. Daarnaast is het mogelijk geworden om te zoeken binnen eerdere gesprekken met AI-agents, ook wanneer het om duizenden gesprekken gaat. De programma- en projectkiezers in Cursor zijn vereenvoudigd. Verder zijn er nieuwe koppelpunten toegevoegd waarmee ontwikkelaars het gedrag van AI-agents in de cloud kunnen volgen en aanpassen, bijvoorbeeld bij het starten van subagents of het afronden van een taak.
AI-model claimt bewijs voor decennialang wiskundig probleem
Volgens OpenAI heeft het onlangs gelanceerde model GPT-5.6 Sol Ultra een bewijs heeft geleverd voor het Cycle Double Cover Conjecture. Het gaat om de vraag of in elk netwerk van punten en verbindingen zonder kritieke schakel altijd een verzameling lussen te vinden is die elke verbinding precies twee keer doorloopt. Dit vermoeden was ongeveer vijftig jaar niet bewezen. Het model gebruikte 64 subagents die tegelijk aan het probleem werkten. Het bewijs kwam binnen een uur tot stand. OpenAI heeft het bewijs en de gebruikte prompt gepubliceerd als pdf-bestand. Wiskundige Thomas Bloom noemt het bewijs kort en elementair, en stelt dat het ook decennia eerder gevonden had kunnen worden. Hij bekritiseert wel dat OpenAI niet verwijst naar eerder werk uit 1983 waarop het bewijs deels lijkt te steunen. Een formele controle door de wiskundige gemeenschap loopt nog.
Mijn bronnen over (generatieve) artificiële intelligentie
Deze pagina bevat al mijn bijdragen over (generatieve) artificiële intelligentie.
Lees het hele
artikel