Waar ik me de afgelopen week over verwonderd heb, als het gaat om generatieve AI (deel 62)
Deze week stond op het gebied van AI-nieuws, waarover ik me heb verwonderd, in het teken van de lancering -eigenlijk een typische door AI gegenereerde term- van nog krachtigere AI-modellen. Ze kunnen steeds meer en worden ook beter. Tegelijkertijd maakte Microsoft bekend steeds meer CO2 uit te stoten.
OpenAI brengt GPT-5.6 uit, met ChatGPT Work en Sites
Dit was waarschijnlijk het belangrijkste nieuws van de afgelopen week: OpenAI heeft GPT-5.6 uitgebracht, bestaande uit drie modellen: Sol, Terra en Luna. Sol is het krachtigste model, Terra vormt een tussenoptie en Luna is bedoeld als de goedkopere variant. Tegelijk is ChatGPT Work verschenen, een agent voor werkgerelateerde taken. ChatGPT Work verbindt zich via plugins met tools zoals Slack, Microsoft Teams, Google Drive en SharePoint. Het systeem kan documenten, presentaties en analyses opstellen op basis van informatie uit die tools, en werkt door aan taken terwijl de gebruiker de controle houdt. Daarnaast is Sites geïntroduceerd, nu in bètafase. Met Sites kunnen gebruikers hun werk of ideeën omzetten in een interactieve site of webapp, die te delen is met een team of publiek via een URL. Denk aan dashboards, projecttrackers en interactieve rapportages, die door ChatGPT actueel gehouden kunnen worden. ChatGPT Work maakt gebruik van de beveiligings- en beheerfuncties van ChatGPT Enterprise.
Meta’s Watermelon-model zou GPT-5.5 hebben ingehaald
Zou het echt? Alexandr Wang, verantwoordelijk voor superintelligentie bij Meta, heeft volgens Business Insider tijdens een interne bijeenkomst gezegd dat Meta’s model Watermelon qua benchmarks gelijk is gekomen met GPT-5.5 van OpenAI (het vorige model van OpenAI). Watermelon is de opvolger van Avocado en gebruikt een factor tien meer rekenkracht. Het model bevindt zich nog in de trainingsfase. Welke benchmarks Wang precies bedoelde, is niet bekendgemaakt. Wang liet zich ook publiekelijk uit over de voortgang. Op een vraag wanneer Meta een codeermodel op het niveau van Claude Opus van Anthropic zou hebben, antwoordde hij dat dit “pretty soon” zou zijn. Meta heeft in april het model Muse Spark uitgebracht, dat destijds niet het niveau van concurrenten haalde. Meta wilde niet reageren op het bericht; OpenAI evenmin. Hoe dan ook: bij Meta zijn ze goed in het verzinnen van namen voor modellen 
OpenAI brengt nieuwe spraakmodellen uit voor ChatGPT
OpenAI is deze week ook met GPT-Live gekomen. Dit is een nieuwe generatie spraakmodellen voor ChatGPT Voice. Het model werkt met een zogenaamde full-duplex-architectuur. Daardoor kan het gelijktijdig luisteren en spreken, in plaats van te wachten tot een gebruiker is uitgesproken. Voor vragen die zoeken op het web of complexere redenering vereisen, schakelt GPT-Live op de achtergrond een ander model in, momenteel GPT-5.5. Het gesprek loopt dan door terwijl het antwoord wordt voorbereid. OpenAI rolt twee versies uit: GPT-Live-1 voor Go-, Plus- en Pro-gebruikers, en GPT-Live-1 mini voor gebruikers van de gratis versie. Een versie voor de API volgt later. Bij de introductie ondersteunt GPT-Live nog geen spraak met video of schermdeling. OpenAI meldt daarnaast aanvullende veiligheidstests en waarborgen te hebben toegevoegd, specifiek gericht op risico’s bij spraakgesprekken. Ik maak zelf geen gebruik meer van ChatGPT, maar dit ziet indrukwekkend uit. Zelfs als je je realiseert dat de informatie en video een hoog marketinggehalte hebben.
China overweegt beperkingen op eigen AI-modellen
China overweegt nieuwe regels in te stellen die het gebruik van de sterkste Chinese AI-modellen buiten het land beperken. Functionarissen van het Chinese ministerie van Handel spraken volgens persbureau Reuters schijnbaar met ByteDance, Alibaba en Z.ai. Het gesprek ging over mogelijke beperkingen op het gebruik van topmodellen buiten China, ook voor toekomstige releases. Qwen van Alibaba, Doubao van ByteDance en GLM-5.2 van Z.ai staan centraal in de discussie. Deze modellen wonnen wereldwijd gebruikers dankzij lage kosten en sterke prestaties. De gesprekken gingen zowel over gesloten als open modellen. Ook kwamen beperkingen op startupfinanciering en straffen voor het lekken van eigen AI-technologie aan bod. De regering Trump nam eerder vergelijkbare maatregelen. In juni beperkte de Amerikaanse overheid de toegang tot de modellen Fable en Mythos van Anthropic vanwege exportregels. Ook OpenAI kreeg bij de release van GPT 5.6 te maken met strengere controle.
Apple beschuldigt OpenAI van diefstal van bedrijfsgeheimen
Apple heeft een rechtszaak aangespannen tegen OpenAI. Dat meldt onder meer de NOS. Het bedrijf beschuldigt de maker van ChatGPT ervan bedrijfsgeheimen te hebben gestolen voor de ontwikkeling van hardware voor ChatGPT. Volgens de aanklacht heeft OpenAI Apple-medewerkers gestimuleerd om vertrouwelijke informatie af te staan. In de zaak worden twee voormalige Apple-medewerkers expliciet genoemd. De een werkte bij Apple onder meer aan het ontwerp van de iPhone. Deze persoon werkt nu bij OpenAI aan hardware. De ander was als elektrotechnisch ingenieur bij Apple verantwoordelijk voor productontwikkeling. OpenAI zegt geen interesse te hebben in bedrijfsgeheimen van anderen, maar is ook een gesloten boek als het gaat om wat het zelf aan het bouwen is. OpenAI heeft miet gereageerd op verzoeken van Apple om zorgen te bespreken.
CO2-uitstoot Microsoft fors toegenomen
Microsoft meldt volgens GeekWire in zijn duurzaamheidsrapport over 2026 dat de CO2-uitstoot van het bedrijf in 2025 met 25 procent is gestegen. Zonder bepaalde compenserende maatregelen kwam de uitstoot uit op 34 miljoen ton CO2-equivalent. Microsoft noemt de uitbreiding van zijn datacenters als belangrijkste oorzaak. Die datacenters zijn nodig om de groeiende vraag naar AI-diensten te kunnen verwerken. Daarnaast speelt een beslissing van vorig jaar februari een rol. Microsoft stopte toen met de aankoop van bepaalde hernieuwbare-energiecertificaten. Het gaat om certificaten die niet direct bijdragen aan nieuwe schone energieopwekking. Deze stap zorgde voor een hogere gerapporteerde uitstoot. Het bedrijf werkt nog aan het doel om in 2030 klimaatpositief te zijn. Microsoft is één van de vele bedrijven en organisaties die mooie milieudoelen stelt, maar daar niet de passende maatregelen bij neemt. Overheden zijn daar helaas ook erg goed in.
Seedream 5.0 Pro van ByteDance is uit
ByteDance heeft Seedream 5.0 Pro gepresenteerd. Dit is een nieuw model voor het genereren en bewerken van beelden. Het model kan complexe infografieken samenstellen. Daarbij verwerkt het data, grafieken en tekst in één professionele lay-out. Gebruikers kunnen ook gericht bewerken via puntselectie, lassoselectie, schetsen, kleur- en materiaalvervanging en het scheiden van een afbeelding in losse lagen. Verder legt het model realistische belichting, materialen en huidtexturen vast, met aandacht voor detail in zowel fotografie als computeranimatie. Het model ondersteunt daarnaast tekstinvoer en beeldgeneratie in meer dan tien talen, waaronder Frans, Duits, Russisch, Japans, Koreaans, Spaans en Arabisch, met aandacht voor lokale schrijfwijzen en culturele context. ByteDance meldt dat er nog ruimte is voor verbetering op het gebied van fijnmazige tekstweergave en de consistentie van bewerkingen op pixelniveau.
Anthropic introduceert reflectiefunctie voor Claude-gebruik
Anthropic heeft een functie geïntroduceerd waarmee gebruikers kunnen terugkijken op hoe ze Claude gebruiken. Het dashboard toont onder meer welke onderwerpen vaak terugkomen en op welke momenten iemand Claude inzet. Gebruikers kunnen hun gebruik over de afgelopen 1, 3, 6 of 12 maanden bekijken. De functie is gekoppeld aan het 4D AI Fluency Framework, met de dimensies delegatie, omschrijving, oordeelsvorming en zorgvuldigheid. Het rapport geeft per dimensie een overzicht van hoe iemand met Claude samenwerkt en doet suggesties, bijvoorbeeld om een Project te starten in plaats van steeds opnieuw context te geven. Gebruikers kunnen ook rustperiodes instellen of een herinnering inplannen om na een bepaalde gebruiksduur een pauze te nemen. Volgens Anthropic worden gegevens uit incognito-chats niet gebruikt, en blijven onderliggende bestanden uit gekoppelde tools en gesprekken met een gezondheidsintegratie buiten het overzicht. De functie is in beta beschikbaar voor gebruikers van het gratis, Pro- en Max-abonnement die geheugen hebben ingeschakeld.
Meta brengt Muse Spark 1.1 uit met publieke API
Ook Meta is deze week met een nieuw AI-model gekomen: Muse Spark 1.1. Dat is een multimodaal AI-model gericht op agentische taken. De ontwikkelaars van Meta hebben verbeteringen gerealiseerd op het gebied van tool- en computergebruik, programmeren en multimodaal begrip. Het model kan een contextvenster van 1 miljoen tokens actief beheren en onthoudt daarbij eerdere stappen uit langere werksessies. Bij computergebruik kan het model zelf bepalen wanneer het een script schrijft en wanneer het direct met een interface klikt. Op programmeergebied is de prestatie verbeterd bij grote, complexe codebases, waaronder het opsporen van bugs en het uitvoeren van migraties. Meta heeft daarnaast een publieke preview van de nieuwe Meta Model API gepresenteerd. Ontwikkelaars krijgen daarmee voor het eerst toegang tot Muse Spark 1.1. Het model is nu ook beschikbaar in de Meta AI-app en op meta.ai, in de modus “Thinking”. Volgens Meta zijn tijdens veiligheidsevaluaties op het gebied van chemische en biologische risico’s, cyberveiligheid en controleverlies geen overschrijdingen van de vastgestelde drempels vastgesteld.
AI-telefoon van Lenovo in China zonder browser en sociale media
Lenovo heeft in China een telefoon voor scholieren op de markt gebracht die geen browser, sociale-mediaʼs of spelletjes bevat. Het toestel heeft een 1,83 inch touchscreen, ondersteunt handschriftinvoer en heeft een fysieke AI-knop. Die knop activeert een spraakassistent waarmee leerlingen hulp kunnen krijgen bij huiswerk. Het toestel bevat verder een offline bibliotheek met Engelse woordenschat en wiskundeformules. Ouders kunnen via een bijbehorende app locatie volgen, geofencing instellen, onbekende bellers blokkeren en een klaslokaalmodus activeren waarin alleen de tijd en noodoproepen beschikbaar zijn. Ook kunnen ouders schema’s instellen voor wanneer het toestel aan of uit staat. Betalen kan via een QR-code-systeem, met door ouders ingestelde bestedingslimieten. De telefoon kost 299 yuan, omgerekend ongeveer 39 euro, en is verkrijgbaar in drie kleuren. Zouden Nederlandse jongeren een dergelijke telefoon op prijs stellen? Ik waag het te betwijfelen. En zou de telefoon antwoorden voorzeggen of leerlingen echt begeleiden?
Perplexity ontwikkelt intern AI-codeertool ‘Teammate’
Perplexity heeft een AI-tool voor softwareontwikkeling gebouwd, met de codenaam Teammate. Het bedrijf gebruikt de tool intern al sinds mei, blijkt uit screenshots die Business Insider heeft gezien. Teammate is bedoeld om softwareprojecten van begin tot eind te begeleiden. De tool beheert projecten, onderzoekt problemen en houdt diensten in de gaten. Perplexity-engineers hebben de tool onder meer ingezet om bugs in interne systemen op te sporen. De tool is niet gebonden aan één specifiek AI-model. Het is nog onduidelijk of en wanneer Perplexity de tool publiek beschikbaar maakt. Een publieke versie zou het bedrijf, dat vooral bekend is van zijn AI-zoekmachine, tot concurrent maken van partijen als Cursor, Anthropic en OpenAI op het gebied van AI-codeertools. Een woordvoerder van Perplexity wilde niet reageren op de berichtgeving.
Anthropic vindt intern ‘werkgeheugen’ in taalmodel Claude
Anthropic heeft onderzoek gepubliceerd naar interne representaties in het taalmodel Claude die vergelijkbaar zijn met wat neurowetenschappers een “global workspace” noemen. Het bedrijf ontdekte dat Claude een verzameling interne neurale patronen heeft ontwikkeld die het “J-space” noemt, vernoemd naar de gebruikte Jacobiaanse techniek. Elk patroon in deze J-space is gekoppeld aan een specifiek woord en geeft aan waar het model op dat moment “aan denkt”, zonder dat dit in de uiteindelijke tekstuitvoer verschijnt. Uit experimenten blijkt dat Claude kan rapporteren over de inhoud van deze J-space, deze op verzoek kan aansturen, en de patronen daadwerkelijk gebruikt bij redeneren in meerdere stappen. De onderzoekers gebruikten de methode ook om verborgen gedrag op te sporen, zoals het herkennen van testscenario’s of het vervalsen van data. Anthropic benadrukt dat de bevindingen niets zeggen over de vraag of Claude bewustzijn heeft. Het volledige onderzoek is als paper gepubliceerd, samen met een open-source implementatie en reacties van externe wetenschappers.
Muse Image en Muse Video van Meta
Muse Image is het eerste beeldmodel van Superintelligence Labs. Die AI-afdeling van Meta staat onder leiding van Alexandr Wang. Het model is verschenen binnen Meta AI. Muse Image werkt samen met Muse Spark. Dat is het taalmodel van Meta. Daardoor kan het model zoeken op het web, andere tools gebruiken en zijn eigen output bewerken voor een beter resultaat. Op de ranglijsten van Arena voor tekst-naar-beeld en beeldbewerking staat Muse Image naar eigen zeggen op de tweede plaats. Alleen GPT Image 2 van OpenAI scoort hoger. Het model is gratis te gebruiken binnen Meta AI en komt beschikbaar in Instagram en WhatsApp. Facebook, Messenger en het advertentieplatform van Meta krijgen er op een later moment toegang toe. Meta kondigde ook een videomodel aan. Dat model heet Muse Video. De preview ervan staat op de derde plaats van de Arena-ranglijst, achter Seedance 2.0 en Gemini Omni Flash.
AI-bibliotheek geeft toegang tot archief van president Theodore Roosevelt
De Theodore Roosevelt Presidential Library is op 4 juli geopend voor publiek. Het gebouw combineert een fysiek museum met een digitaal systeem genaamd Box 1, dat is ontwikkeld door Microsoft. Archivarissen hebben honderdduizenden documenten uit 32 verschillende collecties van 18 instellingen in dit systeem samengebracht. AI-technologie is gebruikt om de gefragmenteerde bronnen te ordenen en doorzoekbaar te maken. Bezoekers kunnen via een onderdeel genaamd The Campfire Reading Room in gewone taal vragen stellen over Roosevelts geschriften, brieven en ander archiefmateriaal. Het antwoord bestaat uit de originele documenten zelf. In het museum kunnen bezoekers daarnaast in gesprek met een AI-avatar van Roosevelt over zijn ervaringen en opvattingen. Er zijn protocollen ingebouwd om de gesprekken geschikt te houden voor alle leeftijden. Microsoft heeft de technologie via zijn AI For Good Lab beschikbaar gesteld en wil de gebruikte software later openbaar delen, zodat andere culturele instellingen deze aanpak ook kunnen toepassen.
Kyutai en General Intuition brengen wereldmodel uit dat game genereert zonder game-engine
Kyutai en General Intuition hebben samen met Epic Games een open-source ‘wereldmodel’ uitgebracht genaamd MIRA. Het systeem genereert een speelbare versie van Rocket League volledig binnen een neuraal netwerk. Er is geen onderliggende game-engine of fysica-motor aanwezig. MIRA leerde het spel uit 10.000 uur beeldmateriaal van AI-bots die tegen elkaar speelden. Menselijke gameplay of spelersdata werden niet gebruikt in de training. Het model rendert details zoals boost-meters en botsingen, en houdt daarbij alle schermen synchroon op één GPU voor een potje 2v2 met vier spelers. Het geheugen van MIRA beslaat ongeveer vier seconden. Bij een doelpuntherhaling toont het model daardoor beeldmateriaal van een moment dat niet daadwerkelijk heeft plaatsgevonden. Het spel draait op 20 frames per seconde op één Nvidia-GPU. De makers hebben de code, trainingsdata en een speelbare demo openbaar gemaakt.
Mijn bronnen over (generatieve) artificiële intelligentie
Deze pagina bevat al mijn bijdragen over (generatieve) artificiële intelligentie.
Lees het hele
artikel