De toekomst van AI en onderwijs: kunnen we wat leren van de opleving van platen van vinyl?
Ik weet dat er mensen zijn die liefhebber zijn van vinylplaten. Ik behoor daar niet toe. Maar ik houd wel van metaforen. Daarom heb ik de bijdrage How a Vinyl Record Resurgence Helped Me Understand the Future of AI in Education met aandacht gelezen.
Volgens Nathan Kraai, director of Innovation and Design Thinking aan The Fenn School, laat de heropleving van vinyl zien wat lerenden zelf moeten blijven doen nu AI steeds meer taken kan overnemen. Volgens de auteur is streaming op vrijwel elk punt de betere technologie: goedkoper, sneller en toegankelijker. Toch groeit de belangstelling voor vinyl al jaren. Die tegenstelling zette hem aan het denken over een parallel met AI in het onderwijs: hoe gemakkelijker een technologie iets voor ons doet, hoe meer mensen zich lijken af te vragen wat er eigenlijk waardevol was aan de oorspronkelijke handeling. In beide gevallen is volgens hem sprake van een spanning tussen gemak en engagement.
De auteur werkt dit uit aan de hand van een observatie tijdens repetities voor een schoolproject, waarin lerenden vakken als Engels, wetenschappen en ‘global studies’ combineren en samenwerken met lokale non-profitorganisaties om een presentatie te maken over een maatschappelijk vraagstuk. De lerenden hadden toegang tot onderzoek, interviews, statistieken en AI-tools die in enkele seconden een uitgewerkte tekst konden genereren. Volgens de auteur ging de eigenlijke uitdaging echter niet over het produceren van tekst, maar over selectie: welk verhaal vertel je, welk bewijs is overtuigend, welke boodschap is de aandacht van een publiek waard? Die afweging bleef, ondanks de beschikbare tools, bij de lerenden zelf liggen. Kraai zag AI niet het denken vervangen, maar een andere vorm van denken belangrijker worden.
Om dit te verklaren verwijst de auteur naar het boek Imaginable van futuroloog Jane McGonigal. Zij maakt onderscheid tussen trends en signalen. Trends zijn de grote, zichtbare krachten die de samenleving veranderen; signalen zijn de kleinere waarnemingen die laten zien hoe mensen op die krachten reageren. AI is volgens de auteur de trend; de terugkeer van vinyl is het signaal. Wat mensen aan vinyl aantrekt is niet per se geluidskwaliteit, maar dat een plaat iets van de luisteraar vraagt: je kiest een album, plaatst de naald en blijft erbij, waardoor muziek de activiteit zelf wordt in plaats van achtergrondgeluid. De auteur trekt de lijn door naar het onderwijs: als technologie steeds meer voor ons oplost, is de vraag of mensen juist meer waarde gaan hechten aan ervaringen die iets van hen vragen.
Deze spanning tussen gemak en engagement herkent de auteur in gesprekken op school over ‘cognitive offloading’. Die gesprekken hebben geleid tot herziene opdrachten en toetsvormen, en tot discussies over wanneer lerenden met AI mogen brainstormen en wanneer reflectie zonder AI moet plaatsvinden. Volgens de auteur gaat dit niet om weerstand tegen AI, maar om het beter begrijpen van wat leren vereist: wanneer docenten lerenden laten schrijven met de hand, een tekst laten bespreken zonder hulpmiddelen of een probleem laten oplossen zonder directe assistentie, beschermen ze niet alleen de integriteit van een toets, maar vooral de gelegenheid om te denken.
De auteur besluit dat naarmate AI meer kan, datgene mensen daaraan toevoegen belangrijker wordt: het vermogen om te onderscheiden, te oordelen, te creëren en aanwezig te blijven totdat betekenis ontstaat. Streaming won de strijd om toegang, maar vinyl overleefde omdat het iets biedt wat toegang niet kan bieden: participatie. Volgens de auteur is de waarde van leren mogelijk niet het antwoord zelf, maar het proces om daar zelf te komen, en dat proces wordt waardevoller naarmate AI beter wordt in het geven van antwoorden.
Mijn opmerkingen
Nathan Kraai benadrukt terecht het belang van engagement. Ik onderstreep volledig als hij schrijft: “the most important work of learning still resists automation“. Ik deel zijn nadruk op het belang van leerproces, en niet alleen het belang van het product dat inderdaad vaak gemakkelijk met behulp van AI gegenereerd kan worden. Het vertellen van verhalen is belangrijk en bovendien een belangrijke leeractiviteit. En dat geldt ook voor het participeren. Het onderscheid tussen trend en signaal is ook relevant. Wel vraag ik me af: wat is het signaal bij de trend ‘AI’. De vraag wat ons als mens onderscheid van AI?
Ik vind deze metafoor interessant, maar ik weet niet of ik de vergelijking tussen vinyl en ‘leren’ volledig vindt opgaan. Het is inderdaad heel belangrijk om je af te vragen wat lerenden in tijden van ‘AI’ nog moeten leren. Als ik conversaties over vinyl goed volg, noemen muziekliefhebbers vaak het warmere, voller klinkende geluid van vinyl, dat volgens hen minder van de dynamiek en nuances verliest dan digitale compressie bij streaming. Daarnaast spelen het ritueel en de tactiele ervaring een rol: het uit de hoes halen, opzetten van de plaat en bekijken van de hoesillustraties voegt een fysieke dimensie toe die streaming niet biedt. Ook het gevoel van eigenaarschap en de volledige albumervaring, zonder shuffle of algoritmische aanbevelingen, wordt vaak als reden genoemd. Het is de andere beleving die een bepaalde groep muziekliefhebbers volgens mij zo waarderen aan vinyl.
‘Leren’ is echter een veel complexer en veelomvattender proces. Muziekliefhebbers kiezen bewust voor vinyl. Ze zijn intrinsiek gemotiveerd. Leren vindt deels ook plaats op basis van een extrinsieke motivatie. Het is een langdurig, veel inspannender proces. Het bestaat uit tal van activiteiten die lerenden soms wel, en soms niet waarderen. Nathan Kraai stelt dat de opkomst van AI heeft geleid tot het herzien van opdrachten en toetsvormen, en tot discussies over wanneer lerenden met AI mogen brainstormen en wanneer reflectie zonder AI moet plaatsvinden. Het risico hiervan is dat binnen het onderwijs gefragmenteerd en geïsoleerd wordt gekeken naar leeractiviteiten en dat niet wordt gekeken naar het curriculum als geheel, met als kern de vraag: waartoe leren lerenden?
Kraai noemt ook het begrip ‘cognitive offloading’. Hij bedoelt echter ‘cognitive outsourcing’. Bij cognitive offloading besteed je een deeltaak aan een extern hulpmiddel uit (zoals het herformuleren van een passage) terwijl het onderliggende denkproces bij jou als lerende blijft. Bij cognitive outsourcing wordt (nagenoeg) het volledige denk- of leerproces uitbesteed aan AI, waardoor de lerende zelf niet meer de cognitieve inspanning levert die nodig is voor duurzaam leren. Cognitive offloading kan cognitieve overbelasting terugdringen of voorkomen. Daar is niks mis mee. Evenals met gemak en efficiëntie. Zolang het maar niet ten koste gaat van frictie en van het leren.
Bij het opzetten van een traditionele elpee besteedt een specifieke groep muzieklliefhebbers taken niet uit omdat dit ten koste gaat van de beleving die zij zo waarderen. Bij leren kun je bepaalde taken prima uitbesteden zonder dat dit ten koste gaat van de beleving. Waar het bij leren dus wel om gaat, is het creëren van een authentieke en betekenisvolle ervaring waarin lerenden actief participeren. Bijvoorbeeld het vanuit meerdere perspectieven oplossen van een realistisch en specifiek vraagstuk. Lerenden moeten zich daarbij ook bewust zijn van het belang van de uit te voeren leeractiviteiten. Bij het opzetten van een elpee speelt dit niet. Je hoeft de specifieke groep muziekliefhebbers niet bewust te maken van het belang.
Mijn bronnen over (generatieve) artificiële intelligentie
Deze pagina bevat al mijn bijdragen over (generatieve) artificiële intelligentie.
Lees het hele
artikel