Waar ik me de afgelopen week over verwonderd heb, als het gaat om generatieve AI (deel 60)
In mijn wekelijks overzicht met berichten over (generatieve) AI, waarover ik me heb verwonderd, besteed ik geen aandacht aan de impact van AI-gebruik op klimaatverandering. Dat was wel toepasselijk geweest, gezien de extreme warmte waar we deze week mee te maken hebben. Ik ben echter op geen nieuw bericht hierover gestuit. Wel op tal van ander nieuws. In Noorwegen komt er bijvoorbeeld een wettelijk verbod om AI op basisscholen te gebruiken. Ook is er nieuws over AI en de gezondheidszorg, en blijven AI-toepassingen aan kracht winnen.
Opvallende transfer op de AI-markt
Het komt vaker voor dat vooraanstaande werknemers het ene AI-bedrijf verwisselen met het andere. Het zou ondoenlijk zijn om je te verwonderen over elke wisseling van de wacht. Deze week vond echter een echt opvallende transfer plaats. John Jumper verruilt Google Deepmind voor Anthropic. Jumper heeft in 2024 met Demis Hassabis de Nobelprijs voor de scheikunde gewonnen. Op X kondigde hij deze week de overstap aan. Dit zegt wel wat over de onderzoeksambities van Anthropic.
Noorwegen verbiedt AI-gebruik voor basisschoolleerlingen
De Noorse regering heeft besloten dat leerlingen van groep 1 tot en met 7 -doorgaans 6 tot 12 jaar oud- vanaf komend najaar geen AI mogen gebruiken tijdens hun schoolwerk. Dat meldt RTL Nieuws deze week. Noorwegen is daarmee het eerste Europese land dat concrete beperkende regels invoert voor AI in het basisonderwijs. De maatregel volgt op onderzoek waaruit blijkt dat schoolresultaten en vaardigheden dalen, en dat onkritisch gebruik van generatieve AI het risico vergroot dat leerlingen belangrijke leerfasen overslaan. Tegelijk heeft een op de vier Noorse leerlingen al een ondermaats leesniveau. In de bovenbouw van het voortgezet onderwijs wordt AI wel toegestaan, maar uitsluitend via docenten met aantoonbare competenties. Tom Naberink noemt het een begrijpelijke keuze, maar wijst erop dat een volledig verbod ook kansen misloopt als AI slim wordt ingezet. Veel AI-toepassingen kennen vaak een minimumleeftijdsgrens. Die is echter makkelijk te omzeilen.
Anthropic brengt @Claude naar Slack als teamlid
Claude Tag is nieuwe functie waarmee teams Claude als gedeeld teamlid kunnen inzetten binnen Slack-kanalen. Ik verwacht dat deze functie beschikbaar komt voor meerdere samenwerkingsomgevingen zoals MS Teams.Via een @-vermelding kunnen teamleden taken delegeren aan Claude. Het model gaat zelfstandig aan de slag en reageert in een thread met het resultaat. Claude Tag is multiplayer. Dat wil zeggen: één Claude-instantie werkt binnen een kanaal en is voor alle teamleden zichtbaar. Bovendien bouwt Claude context op door berichten in kanalen te volgen en te onthouden. Claude Tag houdt ook rekening met privéberichten. Met de “ambient”-instelling kan Claude ook proactief informatie delen die het relevant acht. Bij Anthropic zelf wordt 65 procent van de code van het productteam inmiddels aangemaakt door de interne versie van Claude Tag. De functie is nu in bèta beschikbaar voor Enterprise- en Team-klanten, en werkt met Opus 4.8. Je moet Claude hiervoor wel toegang geven tot veel vertrouwelijke gegevens.
OpenAI en Broadcom presenteren eigen AI-chip voor inferentie
OpenAI en Broadcom hebben Jalapeño gepresenteerd. Dat is OpenAI’s eerste zelfontworpen chip voor het uitvoeren van AI-modellen (inferentie). De chip is niet afgeleid van bestaand ontwerp, maar vanaf nul ontwikkeld specifiek voor grote taalmodellen. De ontwikkeling van ontwerp tot productie kostte negen maanden. Dat schijnt de snelste doorlooptijd ooit te zijn voor een chip in deze klasse in geavanceerde halfgeleiders. OpenAI-modellen werden ingezet om delen van het ontwerp- en optimalisatieproces te versnellen. Vroege tests laten zien dat de energie-efficiëntie duidelijk beter is dan bij huidige chips; gedetailleerde prestatiecijfers volgen later. De eerste inzet is gepland voor eind 2026, op datacenterlocaties van Microsoft en andere partners. De samenwerking met Broadcom en Celestica loopt over meerdere generaties en is gericht op grootschalige uitrol.
VS luchtmacht bestelt eerste vloot semi-autonome gevechtsdrones
De Amerikaanse luchtmacht heeft contracten gegund aan General Atomics en Anduril Industries voor de bouw van semi-autonome gevechtsdrones. Het gaat om de FQ-42 van General Atomics en de FQ-44 van Anduril. De drones zijn bedoeld om samen op te trekken met bemande gevechtsvliegtuigen, om bereik, situatiebewustzijn en overlevingskansen in conflictgebieden te vergroten. Het programma heeft als doel uiteindelijk zo’n duizend inzetbare toestellen in dienst te nemen. De contracten werden eerder verstrekt dan gepland. Naast de hardware gunde de luchtmacht ook afzonderlijke softwarecontracten voor de autonomiesoftware aan zes partijen: Anduril, General Atomics, Lockheed Martin, Northrop Grumman, Collins Aerospace en Shield AI. De luchtmacht maakt hiermee bewust een scheiding tussen hardware en autonomiesoftware. Dat wijkt af van de gebruikelijke inkoopaanpak bij het Pentagon. Deze gunning is m.i. een verdere stap in de richting van autonome door AI-aangestuurde wapens. Dat moeten we m.i. echt niet willen.
AI helpt artsen bij diagnose zeldzame kinderziekten
Onderzoekers van Boston Children’s Hospital, Harvard University en OpenAI hebben het redeneermodel OpenAI o3 Deep Research ingezet om 376 al eerder onderzochte maar onopgeloste gevallen van zeldzame genetische aandoeningen bij kinderen opnieuw te analyseren. Het model combineerde klinische gegevens, erfelijke varianten en wetenschappelijke literatuur tot hypothesen die vervolgens door specialisten werden beoordeeld. Na aanvullende tests en klinische bevestiging konden artsen in 18 gevallen alsnog een diagnose stellen. Dat komt neer op een aanvullende diagnostische opbrengst van 4,8 procent in een groep die al eerder door meerdere specialisten en gespecialiseerde ‘pipelines’ was onderzocht. Het model stelde zelf geen diagnoses. Alle conclusies werden vastgesteld door gekwalificeerde clinici via bestaande klinische procedures. Dit is echt goed nieuws voor degenen die leiden aan deze zeldzame genetische aandoeningen.
OCR 4 van Mistral voor documentverwerking in bedrijfsomgevingen
Mistral.AI is de afgelopen week met OCR 4 gekomen. Dat is een model voor ‘documentintelligentie’ dat verder gaat dan tekst extraheren alleen. De nieuwe versie voegt positie-informatie (bounding boxes), blokclassificatie -titels, tabellen, vergelijkingen, handtekeningen- en betrouwbaarheidsscores per woord toe aan de uitvoer. Daarmee wil het model documentgegevens direct bruikbaar maken voor zoekmachines, RAG-systemen en geautomatiseerde workflows. Het model ondersteunt 170 talen en is inzetbaar als zelfgehoste oplossing. Dit is volgens Mistral.AI relevant voor organisaties in gereguleerde sectoren die geen documenten via externe cloudservices mogen verwerken. De verwerkingssnelheid bedraagt tot 2.000 pagina’s per minuut op een enkele GPU. Prijs via de API bedraagt 4 dollar per 1.000 pagina’s, of 2 dollar via de Batch API. Het model is beschikbaar via Mistral Studio, Amazon SageMaker en Microsoft Foundry.
Toekomst van Anthropic-modellen Fable en Mythos onduidelijk (maar er is sprake van beweging)
De AI-modellen Fable en Mythos van Anthropic blijven offline vanwege een Amerikaanse overheidsbeslissing. Een update van Claude Code bevat echter verwijzingen naar Fable-gebruik en een aangepaste prijsstructuur. Dat wijst mogelijk op komende wijzigingen in de toegang tot de modellen. WIRED meldt dat de Trump-regering “meer tevreden” is over gesprekken met Anthropic. In die gesprekken treedt mede-oprichter Tom Brown op als gesprekspartner in plaats van Dario Amodei. Juridisch bedrijf Legion heeft bovendien een rechtszaak aangespannen tegen de order. Het bedrijf stelt dat de maatregel onrechtmatig is en sprake is van politieke vergelding. Drie Congresleden hebben het Ministerie van Handel gevraagd vóór 26 juni duidelijkheid te geven over wanneer het publiek opnieuw toegang krijgt tot de modellen.
VS-overheid verplicht gefaseerde uitrol GPT-5.6 van OpenAI
Niet alleen Anthropic wordt in de uitrol van meer geavanceerde AI-modellen belemmerd door de Amerikaanse overheid. De regering Trump heeft ook OpenAI gevraagd het nieuwe model GPT-5.6 voorlopig alleen beschikbaar te stellen aan door de overheid goedgekeurde partners. Dat meldt The Information. De maatregel vloeit voort uit bezorgdheid over de capaciteiten van het model: GPT-5.6 zou qua vermogen op hetzelfde niveau liggen als Mythos van Anthropic. De toegang wordt klant voor klant beoordeeld en goedgekeurd. CEO Sam Altman meldde medewerkers dat dit de snelste weg is naar een bredere uitrol, die hij verwacht “een paar weken later.” OpenAI heeft de Witte Huis laten weten dit niet als wenselijk langetermijnmodel te zien. Dit lijkt een patroon te zijn. Overheidsgoedkeuring dreigt een vaste stap te worden vóór brede beschikbaarstelling.
Drie kwart Nederlanders wil label op AI-muziek
Driekwart van de Nederlanders wil dat AI-gegenereerde muziek op streamingplatforms herkenbaar wordt gemarkeerd. Dat blijkt uit de jaarlijkse Muziekmonitor van NVPI (bron: NOS). Dat is de brancheorganisatie van de film- en muziekindustrie. Twee jaar geleden wilde 59 procent zo’n label; nu is dat ruim 76 procent. Ook vindt 78 procent het belangrijk dat muziek door een echt persoon is gemaakt, tegenover 68 procent twee jaar geleden. Ondanks dat de NVPI belanghebbend is, is dit een aanzienlijke stijging. De toename van met AI gegenereerde nummers speelt mogelijk een rol: op Deezer worden dagelijks zo’n 75.000 volledig AI-gegenereerde nummers geüpload, bijna de helft van alle dagelijkse uploads op dat platform. een mogelijke verklaring is ook dat mensen vaker kritischer zijn over AI-toepassingen als deze. BumaStemra pleit voor Europese wetgeving die transparantie verplicht, zowel richting consumenten als richting rechtenorganisaties over hoe AI-modellen zijn getraind. Deezer labelt AI-muziek al. Spotify introduceerde een groen vinkje voor geverifieerde menselijke artiesten.
Google DeepMind gaat samenwerken met filmstudio A24
Google DeepMind en filmstudio A24 hebben een partnerschap op het gebied van onderzoek aangekondigd. De samenwerking richt zich op het ontwikkelen van nieuwe werkwijzen en technieken voor filmmakers. AI-onderzoek wordt daarbij ingebed in het creatieve proces van de studio. Filmmakers van A24 geven feedback op nieuwe technologie. Google DeepMind krijgt daarmee inzicht in hoe die tools in de praktijk worden gebruikt. De samenwerking omvat meerdere projecten over een langere periode. Concrete technische uitkomsten of producten zijn nog niet bekendgemaakt. De specifieke doelen zullen zich naar verwachting gaandeweg ontwikkelen. Naast het partnerschap heeft Google ook een financiële investering in A24 gedaan.
Sakana AI brengt orkestratiemodel Fugu uit
Dit is echt iets om in de gaten te houden. Sakana AI is deze week met het orkestratiemodel Fugu gekomen. Dat is een systeem dat niet zelf een taalmodel is, maar meerdere AI-modellen van verschillende aanbieders coördineert via één API-eindpunt. Fugu bepaalt zelf of het een taak direct beantwoordt of opdeelt in subtaken die door gespecialiseerde modellen worden uitgevoerd. De aanleiding voor dit ontwerp heeft schijnbaar te maken met geopolitiek, ook al wordt al langere tijd aan dit type modellen gewerkt: frontiermodellen zoals Anthropics Fable 5 en Mythos Preview vallen onder exportbeperkingen, waardoor organisaties hun toegang van de ene op de andere dag kunnen verliezen. Fugu wil die afhankelijkheid verminderen door de modelpool uitwisselbaar te maken. De duurdere variant, Fugu Ultra, scoort op gangbare benchmarks vergelijkbaar met die exportbeperkte modellen, zonder ze in zijn pool te hebben. Het abonnement begint bij circa 20 dollar per maand.
Onderzoek toont snelle groei gebruik AI-agent Codex
OpenAI heeft een onderzoekspaper gepubliceerd over het gebruik van Codex binnen en buiten de eigen organisatie. Codex is een AI-agent en voert zelfstandig taken uit over langere perioden, zonder voortdurende menselijke sturing. Uit het onderzoek blijkt dat Codex bij OpenAI inmiddels door alle afdelingen als primair AI-hulpmiddel wordt gebruikt. Dat geldt ook voor niet-technische afdelingen als juridische zaken en personeelszaken. In mei 2026 deed 70,2% van de individuele gebruikers verzoeken die neerkomen op meer dan een uur menselijk werk. Niet-technische gebruikers zijn de snelst groeiende groep: bij organisaties nam hun aantal 189 keer toe ten opzichte van augustus 2025. Medewerkers in niet-technische functies gebruiken Codex ook voor taken buiten hun vakgebied, zoals programmeren en data-analyse.
Meta brengt eigen AI-bril uit
Meta komt met een nieuwe lijn AI-brillen onder de eigen merknaam: Meta Glasses. De brillen zijn ontwikkeld samen met EssilorLuxottica en kosten vanaf 299 dollar. Ter vergelijking: Ray-Ban Meta-modellen beginnen bij 379 dollar. De lijn omvat drie montuurstijlen in 26 varianten. De Meta AI in de brillen draait op Muse Spark. Dat is het eerste AI-model van Meta’s eigen Superintelligence Labs. Het biedt verbeterd begrip van wat de drager ziet, live vertaling en navigatie zonder scherm. Er is ook een variant in samenwerking met Kylie Jenner. Die bril kost 399 dollar en biedt de optie om Meta AI met Jenners stem te laten spreken. Met de Meta Glasses kiest Meta voor een eigen hardware-identiteit, naast de bestaande Ray-Ban en Oakley-modellen. Ze proberen hiermee ongetwijfeld een grotere markt voor AI-brillen aan te boren.
Anthropic beschuldigt Alibaba van grootschalige diefstal van AI-capaciteiten
Dit keer zijn het niet uitgeverijen en auteurs die een groot AI-bedrijf beschuldigen van diefstal van data en schending van intellectueel eigendom. Nu blijkt Anthropic het Chinese bedrijf Alibaba volgens Bloomberg beschuldigd van de grootste bekende distillation-aanval op AI-modellen tot nu toe. In een brief aan het Amerikaanse Senaatscomité voor Bankzaken meldt het bedrijf dat via bijna 25.000 frauduleuze accounts in 45 dagen 28,8 miljoen uitwisselingen met Claude zijn afgetapt. Bij een distillation-aanval wordt een frontiermodel op grote schaal bevraagd. De antwoorden worden vervolgens gebruikt om een zwakker model te verbeteren en zo geavanceerde capaciteiten over te nemen. De aanval richtte zich op redeneervaardigheden, programmeercapaciteiten en het uitvoeren van complexe langetermijntaken. Eerder dit jaar had Anthropic al vergelijkbare aanvallen gemeld door DeepSeek, Moonshot en MiniMax, goed voor meer dan 16 miljoen uitwisselingen. OpenAI uitte vergelijkbare zorgen. Anthropic pleit nu voor helderheid in het mededingingsrecht zodat AI-bedrijven dreigingsinformatie mogen delen, voor strengere exportcontroles op chips en voor sancties tegen betrokken Chinese labs.
Intercept Fund wil luchtweginfecties aanpakken
Intercept is een filantropisch initiatief met een budget van 500 miljoen dollar. Het doel is om veelvoorkomende luchtweginfecties terug te dringen en uiteindelijk te elimineren. De financiers zijn onder meer Stripe, Anthropic en de OpenAI Foundation. Het fonds richt zich op twee soorten technologie: breedspectrum-preparaten en luchtreinigingstechnologieën. Breedspectrum-preparaten bieden bescherming tegen meerdere virussen tegelijk. Luchtreinigingstechnologieën verwijderen ziekteverwekkers uit de lucht in binnenruimten. Aanleiding is dat gezonde mensen gemiddeld 15 tot 25 dagen per jaar ziek zijn door luchtweginfecties, met een geschatte productiviteitsderving van 600 miljard dollar per jaar wereldwijd. Commerciële en filantropische investeerders financieren dit type brede oplossingen nauwelijks. Intercept wil zulke producten ver genoeg in klinische ontwikkeling brengen zodat farmaceutische bedrijven ze daarna kunnen overnemen.
Mijn bronnen over (generatieve) artificiële intelligentie
Deze pagina bevat al mijn bijdragen over (generatieve) artificiële intelligentie.
Lees het hele
artikel