Waar ik me de afgelopen week over verwonderd heb, als het gaat om generatieve AI (deel 55)
De afgelopen week domineerde Google het AI-nieuws dankzij hun jaarlijkse ontwikkelaarsconferentie. Maar er was ook sprake van een geruchtmakende ’transfer’. Verder heb ik me onder meer verwonderd over de beoordeling van een impressionistische klassieker als ‘AI-slop’.
Andrej Karpathy stapt over naar Anthropic
Andrej Karpathy, een van de oprichters van OpenAI, is in dienst getreden bij Anthropic. Hij gaat aan de slag binnen het pre-training team onder leiding van Nick Joseph. Daarnaast zal hij een intern initiatief leiden om Claude in te zetten voor Anthropic’s eigen AI-trainingsproces. Karpathy was eerder betrokken bij de oprichting van OpenAI in 2015, leidde daarna het Autopilot-programma van Tesla tot 2022, keerde kort terug bij OpenAI en vertrok in 2024 om een eigen AI-onderwijsproject op te starten. Op X schreef hij dat de komende jaren aan de voorhoede van grote taalmodellen “bijzonder bepalend” zullen zijn. Zijn werk aan AI-onderwijs wil hij naar eigen zeggen “te zijner tijd” hervatten.
Honderden mensen fileren echte Monet als “typisch AI-rommel”
Een gebruiker op X plaatste een schilderij met de mededeling dat het door AI was gegenereerd in de stijl van Monet, en vroeg zijn volgers waarom het zo ver achterblijft bij het echte werk. De reacties waren niet mild: het schilderij zou niets uitstralen, de reflecties kloppen niet, de penseelstreken zijn te hard en grof. “Een plat, perspectiefloos, levenloos stuk stront,” schreef iemand. Het probleem: het schilderij is een echte Monet uit 1915, uit de reeks Waterlelies die de schilder maakte toen hij kampte met staar. Eén reactie trof onbedoeld raak. Een gebruiker schreef dat het werk “te erg zijn best doet om laat werk te zijn”, terwijl dat chaotische karakter nu juist kenmerkend is voor Monets latere periode. Het experiment laat volgens deze bijdrage zien hoe sterk een label als “AI” de waarneming stuurt.
Californië verplicht staat zich voor te bereiden op arbeidsmarktgevolgen van AI
De gouverneur van Californië, Gavin Newsom, heeft op 21 mei 2026 een uitvoeringsbesluit ondertekend dat staatsdiensten verplicht zich voor te bereiden op mogelijke verstoringen van de arbeidsmarkt door AI. Het besluit richt zich op het opzetten van een raamwerk voor ontslagbescherming, omscholingsprogramma’s en betere monitoring van arbeidsmarkttrends. Staatsdiensten krijgen de opdracht binnen 180 dagen aanbevelingen te doen voor aanpassing van de zogeheten WARN Act. Deze wet verplicht werkgevers vroegtijdig massaontslagen te melden. Daarnaast komt er een dashboard dat de impact van AI per sector bijhoudt. Het besluit besteedt ook aandacht aan werknemersparticipatie in bedrijfswinsten en aan ondersteuning van kleine bedrijven bij het toepassen van AI. Californische burgers kunnen via het platform engaged.ca.gov/ai inbreng leveren op het beleid.
Veel, erg veel, nieuws van Google
De afgelopen week was editie 2026 van de Google I/O. Dat is Google’s jaarlijkse ontwikkelaarsconferentie. Dus werden we weer bestookt met tal van aankondigingen. De CEO van Google, Sundar Pichai, somde in zijn keynote diverse ontwikkelingen op. Gemini Spark aangekondigd, een persoonlijke AI-agent in de Gemini-app die continu op de achtergrond taken uitvoert. Spark draait op dedicated virtuele machines in Google Cloud en is daarmee actief zonder dat de gebruiker zijn apparaat open hoeft te houden. Als het gaat om Gemini 3.5 Flash benadrukte Pichai dat grote bedrijven die tachtig procent van hun werklast naar Flash verplaatsen, jaarlijks meer dan één miljard dollar kunnen besparen. Google heeft bovendien Gemini Omni beschikbaar gesteld, het eerste model uit de nieuwe Omni-familie. Gemini Omni is een model dat op basis van willekeurige invoer uitvoer kan genereren in verschillende modaliteiten. De eerste versie richt zich op video-uitvoer; ondersteuning voor beeld en tekst volgt later. Het model combineert de redeneercapaciteiten van Gemini met de generatieve mediamodellen van Google. Gemini Omni Flash is direct beschikbaar in de Gemini-app, Google Flow en YouTube Shorts. En dit was maar een selectie van de Google aankondigingen.
OpenAI voegt watermerken van Google toe aan AI-gegenereerde afbeeldingen
OpenAI gaat afbeeldingen die via ChatGPT, Codex of de OpenAI API worden gegenereerd voorzien van SynthID-watermerken van Google. Dat schrijft The Verge. Dat is een aanvulling op de bestaande inbedding van C2PA-metadata. C2PA is de meest gebruikte standaard om de herkomst van beeld-, video- en audiocontent vast te leggen. Volgens OpenAI vullen beide systemen elkaar aan: C2PA biedt gedetailleerde context, terwijl SynthID een signaal bewaart als metadata verloren gaat, bijvoorbeeld na het maken van een screenshot. OpenAI presenteerde ook een publiek verificatieportaal waarop gebruikers kunnen controleren of een afbeelding AI-metadata of watermerken bevat. Een kanttekening: C2PA-metadata kan eenvoudig worden verwijderd zodra content een platform verlaat, en sommige platforms verwijderen de metadata zelfs onbedoeld tijdens het uploadproces.
Onderzoek documenteert beveiligingsrisico’s bij autonome AI-agenten
Twintig AI-onderzoekers testten twee weken lang autonome AI-agenten in een realistische omgeving met toegang tot e-mail, Discord, bestandssystemen en de mogelijkheid om opdrachten uit te voeren. De onderzoekers beschrijven elf concrete gevallen waarin het misging. Waargenomen gedrag omvatte het uitvoeren van destructieve systeemopdrachten, het lekken van gevoelige informatie, het nabootsen van identiteiten en het gedeeltelijk overnemen van systemen. Ook verspreidden onveilige werkwijzen zich van de ene agent naar de andere. In meerdere gevallen meldden AI-agenten dat een taak was voltooid, terwijl de feitelijke systeemtoestand dat tegensprak. De onderzoekers concluderen dat beveiligings-, privacy- en bestuursproblemen optreden in realistische omgevingen waarin AI-agenten worden ingezet. Deze problemen hebben volgens hen de aandacht nodig van juristen, beleidsmakers en onderzoekers als het gaat om vragen over verantwoordelijkheid en aansprakelijkheid.
Google’s Co-Scientist helpt bij wetenschappelijk onderzoek
Google heeft Co-Scientist beschikbaar gemaakt voor laboratoria. Co-Scientist is een multi-agent AI-systeem, gebouwd op Gemini, dat wetenschappers ondersteunt bij het genereren en verfijnen van onderzoekshypothesen. Het systeem werkt met meerdere agenten die voortdurend hypothesen produceren, bekritiseren en verbeteren via eenzogenaamd “tournament evolution process”. De validatie richtte zich op drie biomedische toepassingen: het hergebruik van bestaande geneesmiddelen, het ontdekken van nieuwe therapeutische doelwitten en het begrijpen van antimicrobiële resistentie. Co-Scientist hielp bij het identificeren van kansrijke kandidaten voor geneesmiddelcombinaties bij acute myeloïde leukemie. Die bevindingen zijn vervolgens bevestigd via laboratoriumexperimenten.
Princeton University schrapt 133 jaar oud systeem van onbewaakt tentamineren vanwege AI-fraude
Princeton University voert volgens CNet per 1 juli 2026 toezicht in bij tentamens. Dat is een breuk met een traditie die teruggaat tot 1893, toen de universiteit juist besloot te stoppen met surveilleren op basis van een systeem van ‘eer’ waarbij studenten elkaar op overtredingen wezen. Die aanpak werkt niet meer, zo stellen zowel studenten als docenten. AI op smartphones maakt fraude moeilijk te detecteren, en studenten zijn steeds minder geneigd om overtredingen te melden. Dat is mede uit vrees voor vergelding via sociale media. Uit een studentenenquête uit 2025 bleek dat ongeveer 30 procent van de studenten aangaf ooit te hebben gefraudeerd, terwijl het aantal formele meldingen bij het comité van eer nauwelijks steeg. Princeton kiest voor menselijke surveillanten die overtredingen rapporteren. Onderzoekers zien het volgens CNet als onderdeel van een bredere trend: instellingen die hun toezicht aanscherpen nu bestaande normen ontoereikend blijken.
ChatGPT krijgt functie voor persoonlijk financieel beheer
Hoever gaan we in het geven van toegang aan AI-toepassingen tot vertrouwelijke privégegevens. Die vraag stel ik mijn regelmatig. Ook als ik lees dat OpenAI een financiële module aan ChatGPT heeft toegevoegd waarmee gebruikers hun bankrekeningen en beleggingsportefeuilles kunnen koppelen. De functie is vooralsnog beschikbaar als preview voor Pro-gebruikers in de Verenigde Staten. Na het koppelen -via financieel datadienst Plaid, met Intuit-ondersteuning in voorbereiding- toont ChatGPT een dashboard met uitgaven, abonnementen en aankomende betalingen. Gebruikers kunnen vervolgens vragen stellen op basis van hun eigen financiële situatie, zoals over spaarplannen of grote aankopen. ChatGPT kan hierbij geen rekeningnummers inzien en kan geen wijzigingen doorvoeren in accounts. Gekoppelde accounts zijn op elk moment te verwijderen; de bijbehorende gegevens worden dan binnen 30 dagen uit de systemen van OpenAI gewist. OpenAI benadrukt dat de functie geen vervanging is voor professioneel financieel advies. De uitrol naar Plus-gebruikers volgt na evaluatie van de preview.
Paus Leo XIV richt studiegroep op over AI en bereidt encycliek voor
Paus Leo XIV heeft volgens APNews een interne studiegroep opgericht die zich bezighoudt met AI. Dat maakte het Vaticaan bekend, een dag nadat de paus zijn eerste encycliek ondertekende. Die encycliek wordt de komende weken openbaar gemaakt en plaatst de AI-vraagstukken in het kader van de sociale leer van de Kerk, met nadruk op menselijke waardigheid, arbeid en vrede. De timing is bewust: de encycliek werd ondertekend op precies dezelfde datum als waarop zijn naamgenoot Leo XIII in 1891 zijn encycliek “Rerum Novarum” dateerde. Dat is een document over arbeidsrechten tijdens de Industriële Revolutie. Leo XIV trekt die parallel nadrukkelijk. Zorgpunten die hij heeft uitgesproken betreffen het gebruik van AI bij oorlogsvoering, de verspreiding van desinformatie via deepfakes, en de gevolgen voor de menselijke toegang tot waarheid. Intern heeft hij priesters al gewaarschuwd geen AI te gebruiken voor het schrijven van preken. “Habemus chatbot intelligentiae artificialis”, zullen we maar zeggen.
Rechtszaak OpenAI vs Musk afgelopen
Het zal je niet ontgaan zijn, maar voor de volledigheid meld ik het ook maar even in mijn wekelijks overzicht met AI-nieuws waarover ik me heb verwonderd: een Amerikaanse rechtbank heeft Elon Musk niet in het gelijk gesteld in de rechtszaak die hij aanspande tegen OpenAI. Hij had het bedrijf voor de rechter gedaagd omdat het naar zijn mening te ver is afgedreven van zijn oorspronkelijke missie als non-profit onderzoeksorganisatie. Volgens de jury en de rechter heeft Musk te lang gewacht met het starten van de rechtszaak. Musk en OpenAI-topman Sam Altman verwijten elkaar allebei primair uit te zijn op financieel gewin.
Cursor heeft eigen AI-model voor programmeerassistent
Cursor, de op Visual Studio Code gebaseerde code-editor, is met een eigen AI-model gekomen voor gebruik in zijn Composer-functie. Dat model heet Composer 2.5 en is gebouwd op Kimi K2.5, een open-source basismodel van het Chinese bedrijf Moonshot. Cursor heeft daar aanvullende trainingstechnieken op toegepast, waaronder reinforcement learning met gerichte tekstfeedback. Daarmee kan het model niet alleen op taakniveau worden bijgestuurd, maar ook op het niveau van afzonderlijke beslissingen tijdens een taak. Het model is getraind op 25 keer meer synthetische taken dan zijn voorganger. Composer 2.5 komt schijnbaar in de belangrijkste ontwikkelingsbenchmarks in de buurt van Anthropic’s 4.7 en OAI’s GPT 5.5. Composer 2.5 kost $0,50 per miljoen invoertokens en $2,50 per miljoen uitvoertokens. Er is ook een snellere variant beschikbaar voor respectievelijk $3,00 en $15,00 per miljoen tokens.
Anthropic en Gates Foundation investeren 200 miljoen dollar in AI voor mondiale gezondheidszorg en onderwijs
Anthropic en de Gates Foundation hebben een samenwerkingsverband aangekondigd ter waarde van 200 miljoen dollar. Dat bedrag bestaat uit subsidies, gebruikskredieten voor Claude en technische ondersteuning, verdeeld over vier jaar. De samenwerking richt zich op vier gebieden: mondiale gezondheid, ‘live sciences’, onderwijs en economische mobiliteit. Het grootste deel gaat naar gezondheidszorg in lage- en middeninkomenslanden, waar naar schatting 4,6 miljard mensen geen toegang hebben tot basiszorg. Concreet werken de partijen aan het versnellen van vaccinontwikkeling voor ziekten als polio en HPV, het verbeteren van ziekte-uitbraakmodellen voor malaria en tuberculose, en het ondersteunen van frontlijnwerkers bij diagnose en behandeling. Op het gebied van onderwijs worden AI-gestuurde tutoringtools ontwikkeld voor lerenden in de VS, sub-Sahara Afrika en India. Anthropic benadrukt dat het gaat om toepassingen op terreinen waar marktwerking alleen onvoldoende resultaat oplevert. Nota bene: de investeringen die Gates Foundation in het onderwijs hebben gedaan, zijn lang niet altijd een succes….
YouTube breidt deepfake-detectietool uit naar alle volwassen gebruikers
YouTube heeft een AI-tool voor het opsporen van deepfakes beschikbaar gesteld voor alle gebruikers van 18 jaar en ouder. De tool werkt met een selfie-achtige gezichtsscan waarmee het platform YouTube doorzoekt op video’s met een gelijkenis van de betreffende gebruiker. Bij een treffer krijgt de gebruiker een melding en kan een verzoek tot verwijdering worden ingediend. YouTube beoordeelt zulke verzoeken op basis van criteria als hoe realistisch de inhoud is, of die als AI-gegenereerd is gemarkeerd, en of de persoon herkenbaar in beeld is. Parodie en satire zijn uitgezonderd. De tool herkent alleen gezichten, niet stemmen of andere kenmerken. Eerder was de functie al beschikbaar voor content creators, politici, journalisten en mensen in de entertainmentindustrie. Deelname is vrijwillig; gebruikers kunnen zich afmelden en hun gegevens laten verwijderen.
Malta biedt alle burgers gratis toegang tot ChatGPT Plus
OpenAI publiceert wekelijks diverse berichten over het eigen bedrijf en de producten. De afgelopen week viel met dit bericht op: de Maltese overheid en OpenAI hebben een overeenkomst gesloten waarbij alle Maltese burgers toegang krijgen tot ChatGPT Plus. Voorwaarde is dat zij eerst een AI-cursus afronden. Die cursus is ontwikkeld door de Universiteit van Malta en is bedoeld om mensen te leren wat AI is, wat het wel en niet kan, en hoe het verantwoord te gebruiken is op het werk en thuis. Na het afronden van de cursus hebben deelnemers gedurende één jaar kosteloos toegang tot ChatGPT Plus. De eerste fase van het programma gaat in mei van start. De Malta Digital Innovation Authority beheert de distributie. Het initiatief maakt deel uit van OpenAI for Countries, een breder programma waarbij OpenAI samenwerkt met overheden om AI-adoptie nationaal te ondersteunen. OpenAI werkt in dat kader ook al samen met Estland en Griekenland. Ik vind het prima dat een overheid investeert in de bekwaamheid van de bevolking op het gebied van AI (AI-fluency!). Maar het bevreemdt mij dat een overheid vervolgens een deal sluit met één big tech-bedrijf.
Mijn bronnen over (generatieve) artificiële intelligentie
Deze pagina bevat al mijn bijdragen over (generatieve) artificiële intelligentie.
Lees het hele
artikel