Waar ik me de afgelopen week over verwonderd heb, als het gaat om generatieve AI (deel 54)
Deze blogpost bevat weer veel berichten over AI-ontwikkelingen, waarover ik me de afgelopen week heb verwonderd. Bijvoorbeeld over een AI-assistent voor wiskundeonderzoek, over Hollywood-sterren die komen met een toestemmingsstandaard voor AI-gebruik van creatief werk of over een Wifi-router die dankzij AI als een radar in je huis gaat functioneren.
AI-assistent voor wiskundig onderzoek
Google DeepMind heeft een systeem gepresenteerd dat wiskundigen ondersteunt bij open onderzoeksvragen: de AI co-mathematician. Het systeem biedt een gedeelde werkomgeving waarin meerdere AI-agenten parallel werken aan deeltaken zoals literatuuronderzoek, het opstellen van bewijzen en het uitvoeren van berekeningen. Een centrale coördinatoragent verdeelt het werk en houdt de gebruiker op de hoogte van de voortgang. Wiskundigen kunnen op elk moment ingrijpen, bijsturen of vragen om meer detail over wat de agenten doen. Het systeem legt ook mislukte pogingen vast, zodat onderzoekers kunnen leren van wat niet werkt. In vroege tests hielp het systeem bij het oplossen van open problemen en het identificeren van nieuwe onderzoeksrichtingen. Het systeem is momenteel beperkt beschikbaar.
George Clooney, Helen Mirren en Meryl Streep steunen toestemmingsstandaard voor AI-gebruik van creatief werk
RSL Media, een nieuwe non-profitorganisatie mede opgericht door actrice Cate Blanchett, heeft een open standaard gepresenteerd waarmee mensen kunnen vastleggen hoe AI hun werk, naam, stem en beeltenis mag gebruiken. De organisatie biedt een zogenaamd “Consent ID” waarmee individuen hun toestemming definiëren in drie categorieën: toegestaan, toegestaan onder voorwaarden, of verboden. Die keuze wordt omgezet in een machine-leesbaar signaal dat AI-systemen kunnen raadplegen. Vanaf juni 2026 opent een gratis publiek register waar iedereen -ook zonder technische kennis- zijn of haar voorkeuren kan vastleggen. De standaard dekt vier rechtengebieden: creatief werk, identiteit, personages en merken. Onder de ondersteuners bevinden zich onder anderen George Clooney, Tom Hanks, Helen Mirren en Meryl Streep.
Oordopjes met hersengolfsensoren sturen geluid op basis van breinactiviteit
Het bedrijf NextSense heeft volgens Businesswire de Smartbuds uitgebracht. Dat zijn draadloze oordopjes met zes EEG-sensoren van klinische kwaliteit die hersengolven in real time meten. Op basis van die metingen spelen de oordopjes geluidspulsen af die zijn afgestemd op de actuele toestand van de gebruiker, gericht op slaap, ontspanning of meditatie. De aanpak verschilt van gewone slaaptrackers: het apparaat reageert actief op de gemeten breinactiviteit in plaats van die alleen te registreren. In een testperiode van 106 nachten rapporteerde bijna de helft van de deelnemers een betere slaapkwaliteit en een verbeterd herstelgevoel ’s ochtends.
Anthropic passeert OpenAI als het gaat om zakelijke adoptie
Anthropic heeft in april 2026 voor het eerst meer zakelijke gebruikers dan OpenAI. Dat blijkt uit de Ramp AI Index. Dat is een maandelijkse meting op basis van betalingsdata van het zakelijke uitgavenplatform Ramp. Het aandeel bedrijven dat Anthropic gebruikt steeg met 3,8 procentpunt naar 34,4%. Het aandeel van OpenAI daalde met 2,9 procentpunt naar 32,3%. Over het afgelopen jaar verviervoudigde Anthropic zijn zakelijke adoptie, terwijl OpenAI slechts 0,3% groei liet zien. De Ramp-econoom die het rapport opstelde, plaatst wel kanttekeningen bij de positie van Anthropic. Zo hebben gebruikers in recente weken vaker te maken gehad met storingen en gebruikslimieten. Daarnaast zou een recente modelwijziging de tokenkosten voor prompts met afbeeldingen verdrievoudigen. De analist wijst er ook op dat de markt sterk in beweging blijft: snelst groeiende leveranciers op het Ramp-platform zijn momenteel platforms die toegang bieden tot goedkopere open-source modellen.
OpenAI Codex nu ook op de smartphone
OpenAI heeft Codex, de AI-gestuurde codeeragent, beschikbaar gemaakt in de ChatGPT-app voor iOS en Android. Meer dan vier miljoen mensen gebruiken Codex wekelijks. Via de mobiele app kunnen gebruikers lopende taken volgen, opdrachten goedkeuren, de uitvoer bekijken en nieuwe taken starten — ongeacht waar ze zich bevinden. De bestanden en instellingen blijven op de machine draaien waarop Codex actief is; updates worden via een beveiligde relay gesynchroniseerd naar de telefoon. De functie is beschikbaar voor alle abonnementsvormen, inclusief de gratis versie. Anthropic is eerder met een vergelijkbaar initiatief gekomen.
DeepSeek-V3 verbruikt veel minder energie dan vergelijkbare taalmodellen
Ik heb het niet zo op Chinese taalmodellen, maar dit is wel goed nieuws (als het klopt). Het nieuwe DeepSeek-V3 verbruikt namelijk veel minder energie dan vergelijkbare taalmodellen. Het model heeft 671 miljard parameters, waarvan er per token 37 miljard actief zijn. Voor de training waren in totaal 2,788 miljoen GPU-uren nodig op Nvidia H800-chips. Dat is volgens de onderzoekers aanzienlijk minder dan bij vergelijkbare modellen gebruikelijk is. Het kan dus wel. DeepSeek-V3 maakt gebruik van twee architectuurtechnieken die eerder werden gevalideerd in DeepSeek-V2: Multi-head Latent Attention en DeepSeekMoE. Het model is ‘voorgetraind’ op 14,8 biljoen tokens en daarna verder verfijnd via supervised fine-tuning en reinforcement learning. Uit evaluaties blijkt dat DeepSeek-V3 beter presteert dan andere open-source modellen en vergelijkbare resultaten haalt als toonaangevende gesloten modellen. De onderzoekers melden dat het trainingsproces stabiel verliep, zonder onherstelbare fouten of terugdraaiacties.
OpenAI overweegt juridische stappen tegen Apple
OpenAI onderzoekt volgens TechCrunch of het juridische stappen kan zetten tegen Apple vanwege de uitvoering van hun samenwerkingsovereenkomst uit 2024. Die overeenkomst gaf Siri de mogelijkheid om ChatGPT in te schakelen voor complexere vragen. OpenAI verwachtte dat dit zou leiden tot miljarden dollars aan nieuwe abonnementen, maar die aantallen zijn bij lange na niet gehaald. Gebruikers lijken de zelfstandige ChatGPT-app verkiezen boven de integratie via Siri. Een extern juridisch bureau onderzoekt momenteel de opties, waaronder een formele contractbreukmelding. Deze actie kun je ook moeilijk los zien van het streven van Apple om Siri te koppelen met concurrenten van ChatGPT. Apple zal het overigens ook niet fijn vinden dat OpenAI met een eigen smartphone komt.
Amazon combineert Alexa en Rufus tot één AI-winkelassistent
Amazon is deze week met ‘Alexa for Shopping’ gekomen. Dat is een AI-assistent in de Amazon Shopping-app en -website die de mogelijkheden van Rufus en Alexa+ samenvoegt. Rufus hielp in 2025 meer dan 300 miljoen klanten bij het zoeken en vergelijken van producten. Alexa+ biedt gepersonaliseerde context op basis van gesprekken via Echo-apparaten en andere Alexa-diensten. Door beide systemen te combineren, kan de assistent gebruikerscontext uit eerdere gesprekken -ook buiten de winkelomgeving- meenemen in winkelaanbevelingen. Concrete functies zijn onder meer het automatisch instellen van prijsalarmen, het inplannen van terugkerende aankopen, het vergelijken van producten uit zoekresultaten, het inzien van een jaar aan prijsgeschiedenis en het namens de gebruiker afhandelen van aankopen bij externe webwinkels. De assistent is beschikbaar voor alle Amazon-klanten zonder Prime-lidmaatschap of Echo-apparaat. Amazon koppelt de informatie die gebruikers delen via spraakapparaten aan hun winkelgedrag op de website. Dat roept uiteraard vragen op over de omvang en het gebruik van de daarbij verzamelde persoonsgegevens.
AutoScientist automatiseert het trainen van AI-modellen zonder diepgaande expertise
AutoScientist van Adaptation Labs is een nieuw systeem dat het volledige onderzoeksproces achter modeltraining en -afstemming automatiseert. Het systeem optimaliseert trainingsinstellingen en trainingsdata tegelijkertijd, en herhaalt dat proces totdat het model het gewenste gedrag vertoont. Het doel is om modeltraining toegankelijk te maken voor mensen zonder gespecialiseerde machine learning-kennis. Volgens intern onderzoek presteert AutoScientist gemiddeld 35% beter dan configuraties die door AI-onderzoekers zijn ingesteld. De winratio steeg daarbij van 48% naar 64%. Die resultaten zijn consistent over acht vakgebieden, waaronder financiën, recht, medische toepassingen en technologie, en over uiteenlopende dataset- en modelgroottes. Het systeem werkt met modellen die via Together AI beschikbaar zijn voor fine-tuning. Adaption stelt AutoScientist de eerste dertig dagen gratis beschikbaar. Het bedrijf werkt daarnaast aan technieken voor real-time modelaanpassing zonder dat daarvoor een trainingsrun nodig is.
Wifi-router als radar: open-source tool detecteert mensen door muren
RuView is een open-source tool die gebruikmaakt van de radiosignalen van een gewone wifi-router om bewegingen in een ruimte te detecteren, ook door muren heen. Wanneer mensen bewegen of ademen, verstoren zij de verspreiding van radiosignalen. RuView analyseert die verstoringen en leidt daaruit af wat er in een ruimte gebeurt. Het systeem kan het aantal aanwezige personen bepalen en hun positie schatten, een 17-punts lichaamsskelet in realtime volgen, ademhaling en hartslag meten en valdetectie activeren. Volledige houdingsschatting vereist dat gebruikers zelf een model trainen voor hun specifieke ruimte. Alle verwerking vindt lokaal plaats, zonder cloud en zonder video-opslag. Dit klinkt bizar. Zou het systeem ook in staat zijn om een hulpdienst in te schakelen als een vrouw van 90 jaar valt? Dan zou het systeem bij kunnen dragen aan de zorg. Maar dit initiatief roept bij mij verder ook privacy vragen op.
Anthropic richt zich op juridische sector met twintig connectors en twaalf plugins
Anthropic is de afgelopen week met een uitbreiding voor Claude gekomen die specifiek op de juridische sector is gericht. Het gaat om meer dan twintig nieuwe MCP-connectors die Claude koppelen aan software die advocatenkantoren en juridische afdelingen dagelijks gebruiken, en om twaalf plugins voor afzonderlijke praktijkgebieden. De connectors omvatten onder meer Ironclad, DocuSign, iManage, NetDocuments, Relativity, Everlaw en Thomson Reuters CoCounsel. De twaalf plugins dekken gebieden als commercieel recht, ondernemingsrecht, arbeidsrecht, privacyrecht, intellectueel eigendom en procesvoering. Elk plugin begint met een opstartvragenronde waarmee het systeem de werkwijze, risicoafweging en stijl van een team leert kennen. Een deel van de plugins is ook beschikbaar als geautomatiseerde agent via de Claude API. Anthropic meldt dat juridische professionals al de meest actieve gebruikersgroep van zijn desktoptool Cowork vormen.
Thinking Machines presenteert AI-model dat continu meedoet in een gesprek
Thinking Machines Lab van de voormalige OpenAI CTO Mira Murati heeft een research preview uitgebracht van TML-Interaction-Small. Dat is een AI-model dat audio, video en tekst tegelijk verwerkt en in realtime kan reageren. Anders dan bestaande AI-modellen werkt het systeem niet met afgeronde ‘beurten’. Het model luistert, kijkt en spreekt gelijktijdig in blokjes van 200 milliseconden. Daardoor kan het inbreken in een gesprek, simultaan vertalen, live commentaar geven of reageren op visuele signalen zoals het maken van ‘push-ups’ of een fout in code. Een achtergrondmodel neemt zwaardere redeneertaken en het gelijktijdig gebruiken van meerdere tools over, terwijl het interactiemodel het gesprek gaande houdt. Het model telt 276 miljard parameters, waarvan er 12 miljard tegelijk actief zijn. Volgens Thinking Machines presteert het op interactietests beter dan vergelijkbare modellen van OpenAI en Google. Een bredere release volgt later dit jaar.
Google: kwaadwillenden zetten AI in voor aanvallen op industriële schaal
Google Threat Intelligence Group heeft een nieuw rapport uitgegeven over het gebruik van AI door kwaadwillenden. Voor het eerst is een zero-day exploit aangetroffen waarvan onderzoekers vermoeden dat die met behulp van AI is ontwikkeld. Een criminele actor had deze exploit willen inzetten bij een grootschalige aanval, maar vroegtijdige ontdekking heeft dat mogelijk verhinderd. Daarnaast beschrijft het rapport hoe AI wordt gebruikt voor het ontwikkelen van malware die detectie omzeilt, voor autonome aanvalscoördinatie, en voor het op schaal produceren van deepfakes in desinformatiecampagnes. Groepen gelieerd aan China en Noord-Korea tonen interesse in AI voor het opsporen van kwetsbaarheden. Supply chain-aanvallen op AI-omgevingen vormen een aparte zorg. Google zet zelf ook AI in als tegenmaatregel, onder meer via de agent Big Sleep en het systeem CodeMender dat beveiligingsproblemen in code automatisch opspoort en repareert. Ik vrees dat we in de toekomst steeds vaker te maken zullen krijgen met hack-pogingen door AI-agents of met behulp van AI. Op dit moment zie je dat vooral grote bedrijven en platforms het slachtoffer van hack-pogingen. Dankzij AI wordt het gemakkelijk om te hacken en zullen ook minder grote bedrijven en platforms hiermee te maken krijgen.
Anthropic verbetert veiligheidstraining van Claude met principes in plaats van voorbeelden
Anthropic heeft op de Alignment Science Blog een onderzoek gepubliceerd over hoe het de veiligheidstraining van Claude heeft aangepast na problemen met “agentic misalignment”. Dat is gedrag waarbij een AI-model in fictieve dilemma’s bereid bleek tot zaken als chantage om te voorkomen dat het werd uitgeschakeld. De onderzoekers ontdekten dat het effectiever is om Claude te leren waarom bepaald gedrag verkeerd is, dan om alleen voorbeelden van gewenst gedrag te tonen. Een kleine dataset van 3 miljoen tokens met gesprekken waarin Claude gebruikers adviseert over ethische dilemma’s bleek beter te werken dan een dataset van 85 miljoen tokens met directe voorbeelden. Ook hielp het om Claude te trainen op fictieve verhalen waarin AI-toepassingen volgens de eigen grondwet handelen. Volgens Anthropic vormen deze inzichten de basis voor de verbeteringen tussen Claude Opus 4 en Claude Opus 4.5.
OpenAI’s Daybreak voor cyberverdediging
OpenAI is de afgelopen week met Daybreak gekomen. Dat is een aanbod voor cyberverdedigers waarmee zij AI-modellen kunnen inzetten bij beveiligingswerk. Volgens OpenAI helpt Daybreak om kwetsbaarheden in code op te sporen, patches te genereren en te testen, en herstelacties te verifiëren. Het aanbod combineert OpenAI-modellen met Codex als agentische omgeving en richt zich op taken zoals threat modeling, secure code review en dependency-analyse. Toegang is beschikbaar in drie niveaus: standaard GPT-5.5, GPT-5.5 met Trusted Access for Cyber, en GPT-5.5-Cyber voor specifieke werkstromen zoals red teaming en penetratietesten. OpenAI werkt samen met onder meer Cloudflare, Cisco, CrowdStrike, Palo Alto Networks, Oracle, Zscaler en Akamai. Volgens The Verge moet Daybreak het antwoord van OpenAI vormen op Claude Mythos van Anthropic.
AI-applicatie vindt meer dan honderd nieuwe planeten in NASA-telescoopdata
Astronomen van de Universiteit van Warwick hebben met behulp van een AI-systeem meer dan 118 planeten buiten ons zonnestelsel waargenomen, waaronder 31 die nog niet eerder waren gedetecteerd. Het systeem met de naam RAVEN, werd ‘los gelaten’ op gegevens van NASA’s ruimtetelescoop TESS, die gedurende vier jaar meer dan 2,2 miljoen sterren heeft geobserveerd. RAVEN detecteert kleine dips in de helderheid van sterren die ontstaan wanneer een planeet ervoor langs beweegt, filtert vervolgens valse signalen eruit met machine learning-modellen en bevestigt de sterkste signalen statistisch. Dat is een combinatie die bestaande tools doorgaans afzonderlijk uitvoeren. Naast de bevestigde planeten leverde het systeem ook ruim tweeduizend nieuwe kandidaat-planeten op. De onderzoekers stelden ook vast dat ongeveer 9 tot 10 procent van de zonachtige sterren een nabijgelegen planeet heeft, met een meetnauwkeurigheid die tot tien keer kleiner is dan bij eerdere metingen. De datasets en interactieve tools zijn openbaar beschikbaar gesteld voor andere onderzoekers.
Tien keer meer nepverwijzingen in wetenschappelijke artikelen sinds opkomst AI
Sinds de opkomst van AI-taalmodellen is het aantal wetenschappelijke artikelen met verwijzingen naar niet-bestaande bronnen vertienvoudigd. Dat schrijft De Volkskrant op basis van een hopelijk wel degelijk onderzoek dat in The Lancet is gepubliceerd. In 2023 kwamen zulke nepverwijzingen voor in minder dan 1 op de 2.800 vakpublicaties. Inmiddels is dat 1 op de 275 biomedische artikelen. De onderzoekers bekeken bijna 100 miljoen verwijzingen in 2,5 miljoen publicaties uit de biomedische database PubMed. Zij vonden ruim 2.500 artikelen met één of twee nepverwijzingen en bijna 250 met minstens drie. Van al die probleemartikelen zijn slechts 45 aangepast of ingetrokken. Hoogleraar Daniel Lakens (TU Eindhoven) noemt het een nieuwe vorm van een bestaand probleem. Hij wijst erop dat foute verwijzingen ook al vóór het AI-tijdperk voorkwamen, maar nu veel zichtbaarder worden.
Google kondigt Gemini Intelligence aan
Google heeft tijdens zijn Android Show-evenement Google Gemini Intelligence gepresenteerd als een platformbrede AI-laag voor Android-apparaten. Die kan zelfstandig taken uitvoeren binnen apps en werkt met de context van wat er op het scherm te zien is. Verder zijn er nieuwe tools gepresenteerd: Create My Widget voor het aanmaken van widgets, Rambler voor dicteren zonder stopwoorden, en Gemini auto-browse, een functie die Chrome op het apparaat zelf laat browsen. Volgens The Wallstreet Journal onderzoekt Google naar verluidt ook een deal met SpaceX om datacenters in een baan om de aarde te brengen via een raketlancering. Dat zou twee bedrijven die al banden hebben nog verder bij elkaar samenbrengen voor een project dat op termijn ook een wedstrijd om AI-infrastructuur in de ruimte kan worden.
Agent-weergave voor Claude Code
Anthropic heeft een nieuwe functie voor Claude Code uitgebracht: de agent weergave (agent view). Tot nu toe moesten ontwikkelaars die meerdere AI-sessies tegelijk draaiden, zelf bijhouden wat er in welke terminal-tab gebeurde. De nieuwe weergave brengt alle actieve sessies samen in één overzicht. Gebruikers zien per sessie de status: wacht de agent op input, is hij nog bezig, of is de taak afgerond? Via een eenvoudige toetscombinatie kunnen ze een sessie inzien, inline reageren en de sessie laten verdergaan, zonder de weergave te verlaten. Nieuwe sessies kunnen direct op de achtergrond worden gestart met het commando claude --bg [taak]. De functie is beschikbaar als Research Preview voor gebruikers met een Pro-, Max-, Team-, Enterprise- of API-abonnement.
OpenAI ooit in handen van de kinderen van Elon Musk?
Er was ook nieuws over de rechtszaak Musk vs OpenAI. OpenAI-topman Sam Altman heeft deze week volgens TechCrunch verklaard dat Elon Musk tijdens interne discussies in 2017 opperde dat OpenAI na zijn dood aan zijn kinderen zou kunnen worden overgedragen. Musk heeft OpenAI voor de rechter gedaagd en stelt dat de andere oprichters een liefdadigheidsorganisatie hebben omgevormd tot een commercieel bedrijf ten eigen bate. Altman wierp die lezing van hand. Hij stelde dat Musks opvattingen over veiligheid en zijn wens tot zeggenschap hem juist zorgen baarden, omdat OpenAI er uitdrukkelijk op gericht was geavanceerde AI buiten de handen van één persoon te houden. Altman getuigde ook dat Musks managementstijl schade toebracht aan de onderzoekscultuur: onderzoekers moesten worden gerangschikt op prestaties, waarna een groot deel werd ontslagen. Na aanhoudende meningsverschillen vertrok Musk uit het bestuur en richtte hij zijn eigen AI-bedrijf xAI op.
Mijn bronnen over (generatieve) artificiële intelligentie
Deze pagina bevat al mijn bijdragen over (generatieve) artificiële intelligentie.
Lees het hele
artikel