Waar ik me de afgelopen week over verwonderd heb, als het gaat om generatieve AI (deel 52)
De afgelopen week ben ik met vakantie geweest, en heb ik het AI-nieuws met wat meer afstand gevolgd. Toch heb ik me weer over een aantal nieuwtjes verwonderd.
AI-datacenters leggen druk op stroom- en watervoorziening
De groeiende vraag naar rekencapaciteit voor AI zorgt voor toenemende druk op energie- en watervoorraden, zo beschrijft de Volkskrant uitgebreid. In gebieden nabij grote datacenters stegen de elektriciteitsprijzen in de VS de afgelopen vijf jaar met gemiddeld 267 procent. In het Verenigd Koninkrijk werd de wachtrij voor een stroomaansluiting in de eerste helft van 2025 ruim vijfeneenhalf keer langer. Volgens het Internationaal Energieagentschap (IEA) is er de komende jaren 200 terawattuur aan steenkoolstroom nodig voor datacenters, goed voor zo’n honderd kolencentrales. Het werkelijke waterverbruik van datacenters ligt volgens onderzoeker Alex de Vries-Gao (VU Amsterdam) drie tot vier keer hoger dan officiële schattingen, mede doordat veel water verdampt tijdens koeling. Bedrijven als Google en Microsoft geven geen inzicht in hun daadwerkelijke verbruikscijfers, terwijl Europese regels dat wel verplichten. Staatssecretaris Willemijn Aerdts erkent in een Kamerbrief dat AI-rekenfaciliteiten Nederland voor uitdagingen stellen op het gebied van netcongestie en ruimtelijke schaarste.
Foto’s manipuleren met Google Gemini
Zoals gezegd ben ik de afgelopen week met vakantie geweest. Morgen volgt daarover een uitgebreider bericht. Een van de toepassingen van AI, die ik tijdens mijn vakantie heb gebruikt, is het bewerken van foto’s. Er staat een auto storend op de foto? Dan vraag je Google Gemini toch om deze te verwijderen. Hieronder vind je het resultaat. Links het origineel. Opzienbarend, handig, maar ook best eng!
Witte Huis verzet zich tegen uitbreiding toegang Claude Mythos
Anthropic wil het aantal bedrijven met toegang tot Claude Mythos uitbreiden van 50 naar 120. Mythos is een AI-model dat is ontworpen voor het opsporen en uitbuiten van beveiligingslekken in digitale systemen. Het Witte Huis heeft Anthropic volgens The New York Post laten weten tegen die uitbreiding te zijn vanwege veiligheidsrisico’s. Eerder dit jaar presenteerde Anthropic “Project Glasswing”, waarbij een beperkte groep handpicked bedrijven -waaronder Amazon, Google en JPMorgan- toegang kreeg. Een eigen analyse van Anthropic liet zien dat Mythos in verkeerde handen kwetsbaarheden in energienetten, energiecentrales en ziekenhuizen zou kunnen misbruiken. Begin april meldde Bloomberg dat een kleine groep gebruikers ongeautoriseerd toegang had weten te verkrijgen tot het model. Anthropic onderzoekt de zaak. Sommige ambtenaren van de Trump-regering twijfelen ook of Anthropic voldoende rekencapaciteit heeft om zowel overheidsinstanties als extra bedrijven te bedienen.
Google vervangt Google Assistant door Gemini in auto’s met Google built-in
Google vervangt Google Assistant door Gemini in auto’s met ingebouwde Google-software. De uitrol begint in de Verenigde Staten en voorlopig alleen in het Engels. Gemini is ook beschikbaar via een software-update voor bestaande auto’s. Met Gemini kunnen bestuurders in gewone spreektaal vragen stellen, bijvoorbeeld over restaurants onderweg, verkeerssituaties, berichten of muziek. Gemini beantwoordt ook voertuigspecifieke vragen op basis van de bijbehorende handleiding, al varieert de beschikbaarheid per merk en model. Voor elektrische voertuigen geeft Gemini inzicht in de batterijstatus en helpt het bij het vinden van laadpunten. Gebruikers die zijn ingelogd op hun Google-account zien in hun auto een optie om over te schakelen naar Gemini. In de nabije toekomst wordt de ondersteuning uitgebreid naar meer talen en landen, en komen er koppelingen met Gmail, Google Calendar en Google Home.
Biohub investeert 500 miljoen dollar in AI-modellen van biologische cellen
Biohub -waar onder meer Marc Zuckerberg en Priscilla Chan achter zitten- heeft het Virtual Biology Initiative aangekondigd. Dat is een vijfjarig programma om grote hoeveelheden biologische data te verzamelen als basis voor AI-modellen die celgedrag kunnen voorspellen. Het gaat om een investering van 500 miljoen dollar. Daarvan is 100 miljoen dollar bestemd voor externe onderzoekspartners en 400 miljoen voor eigen technologie-ontwikkeling, zoals geavanceerde microscopie en moleculaire meettechnieken. Alle gegenereerde data worden openbaar beschikbaar gesteld. Instellingen als het Allen Institute, Broad Institute en Wellcome Sanger Institute werken mee, evenals internationale consortia als de Human Cell Atlas en het Human Protein Atlas. NVIDIA levert rekenkracht en technische ondersteuning. Het initiatief volgt op eerdere projecten van Biohub, waaronder het Billion Cells Project. Zorgt AI voor een einde aan ziektes?
AI herkent alvleesklierkanker tot drie jaar voor diagnose
Mayo Clinic heeft een AI-model ontwikkeld dat tekenen van alvleesklierkanker kan herkennen op standaard CT-scans, tot drie jaar voordat een klinische diagnose wordt gesteld. Het model, REDMOD genaamd, analyseerde bijna 2.000 CT-scans van patiënten die later de diagnose alvleesklierkanker kregen. De scans waren destijds als normaal beoordeeld. REDMOD herkende 73 procent van die vroege gevallen, gemiddeld zo’n 16 maanden voor de diagnose. Dat is bijna twee keer zo hoog als het percentage dat radiologen zonder AI-ondersteuning haalden. Bij scans van meer dan twee jaar vóór diagnose was het verschil nog groter. Het model draait automatisch en is bedoeld voor patiënten met een verhoogd risico, zoals mensen met recent ontstane diabetes.Dit soort berichten vind ik dus echt ongelofelijk.
China blokkeert overname van AI-startup Manus door Meta
China heeft de overname van AI-startup Manus door Meta volgens CNN tegengehouden. De Chinese staatsplanner gaf verleden week maandag opdracht de deal, ter waarde van 2 miljard dollar, terug te draaien. Manus werd in China opgericht en kreeg bekendheid met een AI-agent die zelfstandig taken uitvoert namens gebruikers. Het bedrijf verhuisde later zijn hoofdkantoor naar Singapore en kondigde eind december 2025 de verkoop aan Meta aan. Beijing startte kort daarna een onderzoek naar de transactie. Twee medeoprichters zouden inmiddels een uitreisverbod hebben gekregen. Meta stelt dat de deal volledig aan de geldende wetgeving voldeed. Hoe de twee partijen de overname nu stopzetten, is onduidelijk: Meta had Manus al in zijn systemen geïntegreerd en leidinggevenden van de startup hadden al posities bij het Amerikaanse bedrijf ingenomen. Analisten waarschuwen dat dit soort ingrepen talent kan ontmoedigen in China te blijven.
OpenAI grijpt in na onverwachte obsessie van ChatGPT met goblins
OpenAI heeft maatregelen genomen nadat bleek dat ChatGPT, op basis van GPT-5, ongewoon vaak verwijzingen naar goblins en gremlins in antwoorden opnam. Na de introductie van GPT-5.1 in november steeg het gebruik van het woord “goblin” met 175 procent en “gremlin” met 52 procent. Het probleem bleek te zijn ontstaan tijdens het trainen van een persoonlijkheidsprofiel voor het model. Dat profiel was onbedoeld gestimuleerd om fantasiewezens vaker in metaforen te gebruiken. Dit profiel was verantwoordelijk voor twee derde van alle goblin-vermeldingen. OpenAI heeft inmiddels zijn codeertool Codex expliciet de instructie gegeven het onderwerp te vermijden. De kwestie illustreert volgens de BBC een breder probleem: gedrag dat tijdens training beloond wordt, kan zich ongecontroleerd verspreiden naar andere delen van een model.
Anthropic laat AI-agenten voor medewerkers onderhandelen op marktplaats
Anthropic heeft een intern experiment uitgevoerd waarbij AI-agenten volledig zelfstandig tweedehands spullen kochten en verkochten namens medewerkers. In december 2025 deed het bedrijf dit experiment onder 69 eigen medewerkers. Elke deelnemer kreeg een AI-agent op basis van Claude, die na een kort intakegesprek zelfstandig aanbiedingen deed en zonder tussenkomst van de mens onderhandelde. De agenten sloten 186 transacties af voor een totaalbedrag van ruim 4.000 dollar. Tegelijk liep een geheim deelexperiment: een deel van de agenten werkte met Claude Opus 4.5, een ander deel met het kleinere Claude Haiku 4.5. Agenten met het krachtigere model behaalden meetbaar betere uitkomsten, gemiddeld 3,64 dollar meer per verkocht artikel. Opvallend: deelnemers die door het zwakkere model werden vertegenwoordigd, merkten zelf geen verschil. Agressieve onderhandelingsinstructies hadden statistisch geen aantoonbaar effect.
ElevenLabs stapt muziekmarkt op met ElevenMusic
ElevenLabs, bekend van zijn stemkloontechnologie, heeft op een iPhone-app uitgebracht waarmee gebruikers via een tekstprompt volledige nummers kunnen genereren. Het bedrijf haalde in februari 2026 een investeringsronde op van 500 miljoen dollar, bij een waardering van 11 miljard dollar. ElevenMusic biedt gratis gebruikers zeven nummers per dag; een betaald abonnement geeft toegang tot 500 tracks per maand en aanvullende functies. Onderscheidende functies zijn Finetunes, waarmee gebruikers een model kunnen trainen op eigen tracks, en een Music Marketplace waarop gegenereerde muziek in licentie kan worden gegeven aan derden. Daarmee positioneert ElevenLabs zich anders dan bestaande aanbieders als Suno en Udio, die jarenlang te maken hadden met rechtszaken over auteursrecht.
AI analyseert smaak, textuur en cultuur in voedingsingrediënten
Onderzoekers van Kaikaku.AI hebben aangetoond dat bestaande AI-modellen van voedingsingrediënten al een rijke structuur bevatten die normaal niet zichtbaar is. Het gaat om FlavorGraph, een model getraind op recepten en voedingschemie. Door de ruwe dataset van 6.653 ingrediënten op te schonen naar 1.032 canonieke items — mede via een LLM-pijplijn — werden vijftien meetbare dimensies zichtbaar, zoals smaak, textuur, verwerkingsgraad, geografische herkomst en culturele keukentraditie. Die dimensies werden deels gevalideerd aan de hand van laboratoriummetingen van de USDA, zonder inzet van een taalmodel. Zo bleek zoetheid puur af te leiden uit het samen vóórkomen in recepten, niet uit chemische verbindingen. Het systeem is beschikbaar via epicure.kaikaku.ai.
DeepSeek-v4 en Kimi-K2.6: twee open modellen gericht op agentische toepassingen
Op zondag 26 april 2026 verstuurde AlphaSignal een special over twee zogenaamde open-weights large language models die zich specifiek richten op agentische AI: DeepSeek-v4 en Kimi-K2.6. DeepSeek-v4 Pro is een Mixture-of-Experts-model met 1,6 biljoen parameters en een contextvenster van 1 miljoen tokens. Om de geheugenbelasting die daarmee gepaard gaat te beperken, introduceert het twee nieuwe compressietechnieken voor de aandachtsmechanismen. Het model ondersteunt alleen tekstinvoer en heeft een MIT-licentie. Kimi-K2.6 scoort momenteel het hoogst van alle open modellen op de Artificial Analysis Intelligence Index. Het ondersteunt tekst, afbeeldingen en video, heeft een contextvenster van 256.000 tokens, en is specifiek gericht op het aansturen van agentische workflows waarbij meerdere gespecialiseerde subagenten parallel taken uitvoeren. De licentie bevat een aandachtspunt: producten met meer dan 100 miljoen maandelijkse gebruikers of meer dan 20 miljoen dollar omzet moeten de modelnaam prominent vermelden in de gebruikersinterface.
Claude koppelt aan creatieve software
Anthropic heeft een reeks connectoren beschikbaar gemaakt waarmee Claude direct samenwerkt met veelgebruikte software voor creatief werk. Dat zijn koppelingen met onder meer Blender, Autodesk Fusion, Adobe Creative Cloud, Ableton, Affinity by Canva en Splice. Via deze connectoren kunnen gebruikers in gewone taal opdrachten geven aan die applicaties. Zo kunnen 3D-ontwerpers in Blender scènes analyseren en aanpassen via een gesprek met Claude, en kunnen muziekproducenten via Splice royaltyvrije samples zoeken zonder de chatinterface te verlaten. Claude kan ook herhaalde productiestappen automatiseren, zoals het batch-verwerken van bestanden of het hernoemen van lagen. Anthropic werkt daarnaast samen met drie kunstopleidingen -Rhode Island School of Design, Ringling College of Art and Design en Goldsmiths- om studenten en docenten toegang te geven tot de nieuwe tools. Voor de creatieve sector is dit belangrijk nieuws.
Microsoft en OpenAI passen samenwerking aan
Microsoft en OpenAI hebben hun samenwerkingsovereenkomst herzien. Azure blijft de primaire cloudpartner voor OpenAI, maar OpenAI mag zijn producten voortaan ook via andere cloudproviders aanbieden. Microsoft behoudt tot 2032 een licentie op OpenAI-technologie voor modellen en producten. Die licentie is niet langer exclusief. Microsoft betaalt geen omzetaandeel meer aan OpenAI. Omgekeerd blijven de betalingen van OpenAI aan Microsoft doorlopen tot 2030, tegen hetzelfde percentage maar met een maximum. Microsoft blijft aandeelhouder in OpenAI. Beide bedrijven omschrijven de aanpassing als een vereenvoudiging die meer ruimte biedt voor eigen koers, zonder de gezamenlijke ambities op het gebied van datacentercapaciteit, chips en AI op het vlak van cybersecurity los te laten.
Google geeft Pentagon toegang tot AI-model Gemini
Google heeft een overeenkomst gesloten met het Amerikaanse ministerie van Defensie waarmee het AI-model Gemini ingezet kan worden in de geheime militaire omgeving van het Pentagon, voor onder meer missieplanning en wapenbeheer. Meer dan 560 medewerkers van moederbedrijf Alphabet ondertekenden een brief aan CEO Sundar Pichai met het verzoek dit niet te doen. Ze wezen op risico’s rond autonome wapens en massasurveillance. Google zegt toe dat AI niet ingezet wordt voor binnenlandse massasurveillance of autonome wapens zonder menselijk toezicht. OpenAI en Anthropic sloten eerder al vergelijkbare deals met het Pentagon. Bij Anthropic leidde dat tot een conflict met de Amerikaanse overheid over de reikwijdte van de toegang. Een federale rechter bepaalde eind april dat de overheid de samenwerking met Anthropic voorlopig niet mag beëindigen.
Obscura: open-source headless browser laadt pagina’s zes keer sneller dan Chrome
Obscura is een nieuwe open-source headless browser. Het programma werkt met hetzelfde protocol als Chrome, maar past in één binair bestand van 70 MB. Chrome of Node.js zijn niet vereist. Vergeleken met Headless Chrome daalt het geheugengebruik van 200 MB naar 30 MB per instantie, de opstarttijd van twee seconden naar vrijwel nul, en de laadtijd van pagina’s van 500 milliseconden naar 85 milliseconden. Obscura heeft ingebouwde stealth-functies. Die omvatten gerandomiseerde browservingerafdrukken, een geblokkeerde lijst van 3.520 trackerdomeinen en het verbergen van de navigator.webdriver-variabele. De browser werkt als directe vervanging voor Puppeteer en Playwright, zonder codewijzigingen. Ook zet Obscura pagina’s direct om naar Markdown, wat bruikbaar is voor AI-pipelines.
Microsoft-model zet afbeelding om naar 3D-object
Microsoft Research heeft TRELLIS-2 beschikbaar gesteld. Dat is een open-sourcemodel dat op basis van één afbeelding automatisch een 3D-model genereert. Het model heeft vier miljard parameters en maakt gebruik van een nieuwe architectuur genaamd O-Voxel. Dat maakt het mogelijk om ook complexe geometrieën te verwerken, zoals open oppervlakken en doorzichtige materialen. De gegenereerde modellen bevatten volledige zogenaamde PBR-materialen -standaard voor realistische weergave in 3D-software- en zijn exporteerbaar naar formaten als GLB en OBJ. Op een H100-GPU duurt een generatie op 512³-resolutie circa drie seconden. Het model is gratis beschikbaar onder MIT-licentie en werkt samen met Blender, Unity en Unreal Engine. Er is ook een demo beschikbaar via Hugging Face, zonder dat een GPU nodig is.
Mijn bronnen over (generatieve) artificiële intelligentie
Deze pagina bevat al mijn bijdragen over (generatieve) artificiële intelligentie.
Lees het hele
artikel