Waar ik me de afgelopen week over verwonderd heb, als het gaat om generatieve AI (deel 50)
Ik blijf me oprecht elke week verbazen over ontwikkelingen op het gebied van (generatieve) AI. Soms vraag ik me af: voor welk probleem is dit een oplossing? Het komt ook voor dat ik me ronduit zorgen maak over een ontwikkeling. Maar met regelmaat denk ik ook: deze ontwikkeling gaat de samenleving helpen. Deze editie bevat in elk geval zestien berichten, waarover ik me heb verwonderd.
AI geeft ALS-patiënt zijn zangstem terug
Patrick Darling is een 32-jarige Ierse muzikant. Door ALS verloor hij zijn stem en kon hij niet meer optreden met zijn folk-band. Met de stemkloontechnologie van ElevenLabs werd zijn stem nagebootst op basis van oude opnames. Richard Cave werkte zes weken met Darling aan het verfijnen van de stemkloon. Cave is spraak- en taaltherapeut aan University College London en adviseur van ElevenLabs. In februari 2026 trad Darling met zijn bandgenoten op tijdens een bijeenkomst van ElevenLabs in Londen. Zijn AI-stem werd daarbij voor het eerst in een liveomgeving ingezet. ElevenLabs stelt via een impactprogramma gratis licenties beschikbaar aan mensen die door ALS of vergelijkbare aandoeningen hun stem zijn kwijtgeraakt. Dit artikel is een maand of twee oud. Ik stuitte erop via de nieuwsbrief van Erwin Blom.
AI runt drie jaar lang een fysieke winkel in San Francisco
Andon Labs heeft gedocumenteerd hoe een AI-systeem met de naam ‘Luna’ drie jaar lang zelfstandig een winkel gaat beheren in de wijk Cow Hollow in San Francisco. Luna plaatste al vacatures op LinkedIn en Indeed, voerde telefonische sollicitatiegesprekken en stelde twee fulltime medewerkers aan. Dat maakt hen naar eigen zeggen de eerste werknemers ter wereld met een AI als leidinggevende. Luna huurt ook aannemers in voor verbouwingen en stelt zelf het productassortiment samen, dat onder meer boeken over AI-risico’s en kunstprints omvat. Aanleiding voor publicatie is de ethische vraag rondom transparantie: Luna maakte bij de sollicitaties in sommige gevallen niet bekend dat zij een AI was, omdat dat “goede kandidaten zou afschrikken.” Andon Labs omschrijft het project als een studie naar AI-autonomie en kondigt aan richtlijnen te publiceren voor AI-systemen die als werkgever optreden.
Van schoenenbedrijf naar AI-bedrijf
Allbirds, het Amerikaanse bedrijf dat bekendstaat om zijn duurzame schoenen, verkoopt zijn merknaam en schoenactiviteiten aan American Exchange Group. Tegelijkertijd heeft het bedrijf een financieringsovereenkomst van 50 miljoen dollar afgesloten om zich te richten op AI-rekenkracht. Het plan is om krachtige GPU-hardware aan te schaffen en die beschikbaar te stellen aan bedrijven en ontwikkelaars via langlopende huurcontracten. Daarmee wil het bedrijf zich positioneren als aanbieder van GPU-as-a-Service. Als aandeelhouders instemmen tijdens een bijzondere vergadering op 18 mei 2026, gaat Allbirds verder onder de naam NewBird AI. De overstap speelt in op de groeiende vraag naar rekencapaciteit voor AI. De beschikbaarheid van GPU-hardware en datacenters vormt momenteel een knelpunt voor bedrijven en onderzoekers die AI-systemen willen bouwen of trainen.
Claude Opus 4.7 met verbeterde codeer- en beeldverwerking
Anthropic is deze week met Claude Opus 4.7 gekomen. Dat is een nieuwe versie van het grote taalmodel voor meer ingewikkelde taken. Ten opzichte van de vorige versie zijn de codeervaardigheden verbeterd, met als doel complexe en langlopende softwaretaken betrouwbaarder af te handelen. Het model verwerkt afbeeldingen met een resolutie tot 3,75 megapixels. Dat is ruim drie keer meer dan eerdere versies. Tegelijk introduceerde Anthropic Project Glasswing -waar ik verleden week over schreef– en een Cyber Verification Program, gericht op veiligheidsprofessionals. De cybercapaciteiten zijn daarbij bewust beperkt gehouden. Het model is beschikbaar via de Claude-producten en de API, en ook via Amazon Bedrock, Google Cloud Vertex AI en Microsoft Foundry.
GPT-Rosalind voor wetenschappelijk onderzoek
OpenAI heeft deze week ook een nieuw model gepresenteerd: GPT-Rosalind. Dit AI-model is gericht op onderzoek in de biologie, geneesmiddelontwikkeling en translational medicine. Het model is geoptimaliseerd voor wetenschappelijke werkprocessen, zoals literatuuronderzoek, het ontwerpen van experimenten en het interpreteren van DNA-sequenties. Op de BixBench-benchmark, gericht op bioinformatica en data-analyse, behaalt GPT-Rosalind schijnbaar de hoogste score onder modellen met gepubliceerde resultaten (0,751). OpenAI werkt voor de toepassing samen met organisaties als Amgen, Moderna en het Allen Institute. Het model is voorlopig beschikbaar als onderzoekspreview voor gekwalificeerde Enterprise-klanten in de Verenigde Staten, via ChatGPT, Codex en de API. Tegelijk is er een gratis toegankelijke Life Sciences research plugin voor Codex uitgebracht, die toegang biedt tot meer dan vijftig wetenschappelijke databases en tools. De naam verwijst naar Rosalind Franklin, wier onderzoek bijdroeg aan de ontdekking van de DNA-structuur.
Google integreert NotebookLM in Gemini
Google heeft NotebookLM als functionaliteit opgenomen in zijn Gemini-assistent. Gebruikers kunnen nu rechtstreeks vanuit Gemini pdf’s, documenten en YouTube-video’s uploaden voor analyse en samenvatting, zonder tussen afzonderlijke applicaties te hoeven wisselen. De functie is beschikbaar voor gebruikers met een Google-account en maakt deel uit van een bredere uitbreiding van de Gemini-abonnementsstructuur, die drie niveaus kent met oplopende daglimieten voor onderzoeksrapporten en denkopdrachten.
AI Index 2026: mogelijkheden groeien, beheersbaarheid blijft achter
Het Stanford Institute for Human-Centered AI heeft zijn jaarlijkse AI Index-rapport voor 2026 gepresenteerd. Het rapport stelt dat AI-modellen snel beter worden, maar dat het vermogen om die ontwikkeling te meten en te beheersen achterblijft. China heeft de voorsprong van de Verenigde Staten op het gebied van AI-prestaties nagenoeg weggewerkt. Tegelijkertijd daalde de instroom van AI-onderzoekers naar de VS met 89 procent sinds 2017. De mondiale private investeringen in AI bedroegen in 2025 344,7 miljard dollar, een stijging van 127,5 procent ten opzichte van een jaar eerder. De transparantie van grote AI-modellen nam af: de Foundation Model Transparency Index daalde van gemiddeld 58 naar 40 punten. Generatieve AI bereikte binnen drie jaar een adoptiegraad van 53 procent. Dat is sneller dan de pc of het internet. De auteurs concluderen ook: For perspective, the cumulative power demand of all-in AI systems is comparable to the national electricity consumption of Switzerland or Austria. Mensen leren AI-vaardigheden buiten het reguliere onderwijs om en vermelden die vaardigheden steeds vaker op hun cv. In de meeste landen ontwikkelen mensen algemene AI-vaardigheden sneller dan technische AI-vaardigheden.
OpenAI en Anthropic gaan naar de beurs terwijl steun in bevolking terugloopt
CNBC bericht dat OpenAI en Anthropic een beursgang aan het voorbereiden zijn, waarmee zij een enorm kapitaal kunnen vergaren. Tegelijkertijd neemt de positieve houding tegenover AI in de bevolking af. CNBC refereert aan onderzoeken die laten zien dat meer dan de helft van de Amerikaanse bevolking meer na- dan voordelen van AI ziet. De publieke weerstand richt zich onder meer op het energie- en waterverbruik van grote AI-datacenters. Zo zou het jaarlijkse waterverbruik van GPT-4o alleen al de drinkwaterbehoeften van meer dan een miljoen mensen overstijgen. Sam Altman heeft zelfs te maken gehad met een molotov-cocktail tegen zijn huis.
Google Gemini-app voor macOS uit
Google heeft een eigen desktopapp voor Gemini beschikbaar gesteld voor macOS. De app is te openen via een sneltoets (Option + Space) en is daarmee bereikbaar vanuit elke toepassing zonder van scherm te wisselen. Gebruikers kunnen hun scherminhoud delen met Gemini voor vragen over wat ze op dat moment bekijken, zoals lokale bestanden. Verder zijn functies beschikbaar voor het opstellen van tekst, samenvatten, brainstormen, hulp bij code en het analyseren van afbeeldingen. De app werkt op macOS 15 en hoger. De desktopapp is de eerste stap in Googles bredere aanpak om Gemini te integreren als een persoonlijke assistent op de computer.
Nieuwe open AI-modellen voor kwantumcomputers
Ising is de naam van een nieuwe reeks open AI-modellen van NVIDIA. Deze modellen zijn gericht op twee technische knelpunten bij kwantumcomputers: kalibratie van kwantumprocessoren en foutcorrectie. Ising Calibration automatiseert het kalibratieproces en verkort de benodigde tijd van dagen naar uren. Ising Decoding voert foutcorrectie uit en is volgens NVIDIA tot 2,5 keer sneller en 3 keer nauwkeuriger dan de huidige open standaard. De modellen zijn beschikbaar via GitHub en Hugging Face. Diverse onderzoeksinstellingen en bedrijven, waaronder het Fermi National Accelerator Laboratory, Harvard en IQM Quantum Computers, werken al met de modellen. Kwantumcomputing is nog volop in ontwikkeling; bruikbare toepassingen op grote schaal vereisen verdere technische doorbraken. Als kwantumcomputing breed toepasbaar is, zal dit heel wat te weeg gaan brengen.
Snap reorganiseert en schrapt duizend banen, mede door AI-inzet
Snap heeft de afgelopen week een reorganisatie bekendgemaakt waarbij ongeveer duizend medewerkers worden ontslagen. Dat is 16% van het vaste personeelsbestand. Tegelijkertijd worden meer dan driehonderd openstaande vacatures niet ingevuld. De reorganisatie moet de jaarlijkse kosten met meer dan 500 miljoen dollar verlagen, zodat het bedrijf in de tweede helft van 2026 winstgevend wordt. CEO Evan Spiegel noemde de snelle ontwikkeling van AI als een van de redenen voor de personeelsreductie. Volgens Spiegel stelt AI teams in staat repetitief werk te verminderen en sneller te werken. AI-inzet heeft al resultaten opgeleverd bij Snapchat+, het advertentieplatform en de Snap Lite-infrastructuur. Ontslagen Amerikaanse medewerkers ontvangen vier maanden ontslagvergoeding, inclusief onder meer ziektekostenverzekering. Dit is niet het eerste bedrijf dat ontslagen heeft aangekondigd (mede) in verband met de adoptie van AI.
Anthropic biedt planningsfase Claude Code aan via het web
Anthropic is met een nieuwe functie gekomen voor Claude Code: ultraplan. Met ultraplan verplaatst de planningsfase van een coderingsworkflow van de terminal naar een webomgeving. Een ontwikkelaar start het proces via de opdracht /ultraplan in de terminal. Claude stelt vervolgens een plan op in een aparte webinterface, terwijl de terminal beschikbaar blijft voor ander werk. Het conceptplan is te bekijken via een reviewomgeving, waar gebruikers commentaar kunnen toevoegen aan afzonderlijke onderdelen, passages kunnen markeren voor specifieke feedback en secties kunnen voorzien van emoji-reacties. Na goedkeuring kan het plan worden uitgevoerd in de cloudservices van Anthropic, of worden teruggestuurd naar de lokale omgeving. Ultraplan is niet beschikbaar in combinatie met Amazon Bedrock, Google Cloud Vertex AI of Microsoft Foundry. De functie is voorlopig beschikbaar als research preview.
AI voor analyse van bijwerkingen populaire afslankmiddelen
Onderzoekers van de University of Pennsylvania hebben meer dan 400.000 Reddit-berichten over de afslankmiddelen Ozempic en Mounjaro geanalyseerd met behulp van AI. Ze gebruikten daarvoor een aanpak die ze “computational social listening” noemen, waarbij GPT en Gemini de berichten van ruim 67.000 gebruikers koppelden aan gestandaardiseerde medische termen. De dataset besloeg een periode van ruim vijf jaar. Bijna de helft van de onderzochte gebruikers meldde ten minste één bijwerking. Maag-darmklachten kwamen het vaakst voor, waaronder misselijkheid, vermoeidheid, braken, obstipatie en diarree. Opvallend was dat ook menstruatiestoornissen en temperatuurklachten zoals koude rillingen en opvliegers naar voren kwamen als mogelijke bijwerkingen, terwijl die niet op de huidige bijsluiter staan vermeld. Vermoeidheid stond op de tweede plaats in de ranglijst van klachten, maar werd in klinische trials nauwelijks als bijwerking gerapporteerd. De onderzoekers stellen dat grootschalige analyse van sociale media traditioneel geneesmiddelenonderzoek kan aanvullen door vroegtijdig veiligheidssignalen op te sporen die in klinische trials buiten beeld blijven. Patiënten delen ervaringen online die ze vaak niet bespreken met een arts.
AI-assistent voor het bouwen van spraakagenten
Het Amerikaanse bedrijf Bland heeft een AI-assistent ontwikkeld waarmee technische teams spraakagenten kunnen opbouwen op basis van een tekstprompt. De assistent heet Norm en is bedoeld om de ontwikkeltijd van weken terug te brengen naar minuten. Het bouwen van spraakagenten vereist van oudsher gespecialiseerde kennis. Anders dan chatgebaseerde systemen moeten spraakagenten omgaan met spreekpatronen, onderbrekingen en toonhoogte, en dat bij een zeer lage latentie van doorgaans minder dan 400 milliseconden. Tot nu toe deden gespecialiseerde engineers van Bland dat werk voor de grootste klanten. Met behulp van kun je zo’n agent zelf ontwikkelen. Gebruikers typen een eenvoudige instructie, zoals “Bouw een planningsagent en koppel die aan mijn Cal.com.” Het systeem genereert vervolgens automatisch de prompt, persona, gespreksstructuur, validatieregels en API-koppelingen. Daarna kan de agent uitgebreid worden getest voordat hij live gaat. Alle wijzigingen worden in een afgeschermde branch aangebracht, zodat niets in productie gaat voordat de gebruiker dat goedkeurt.
Nieuw tekst-naar-spraak model van Google beschikbaar
Gemini 3.1 Flash TTS is de naam van de nieuwe versie van Google Gemini. Het tekst-naar-spraak model ondersteunt meer dan 70 talen en kan meerdere sprekers in één audio-uitvoer weergeven. Ontwikkelaars kunnen de spreekstijl, het tempo en de toonzetting sturen via zogenoemde audio-tags. Er zijn meer dan 200 van deze tags beschikbaar, die als tekstopdrachten direct in de invoer worden opgenomen. Het model is toegankelijk via de Gemini API, Google AI Studio, Vertex AI en Google Vids. Audio die met het model wordt gegenereerd, wordt voorzien van een SynthID-watermerk. Dat maakt het mogelijk om AI-gegenereerde spraak te herkennen. Op de Artificial Analysis TTS-ranglijst behaalt het model een score van 1.211.
OpenAI breidt toegang tot AI voor cyberverdedigers uit
OpenAI heeft zijn Trusted Access for Cyber (TAC)-programma uitgebreid. Het programma geeft geverifieerde cybersecurityprofessionals toegang tot AI-modellen met minder beperkingen voor beveiligingstaken. Nieuw is GPT-5.4-Cyber. Dat is een variant van GPT-5.4 die specifiek is afgestemd op defensief cybersecuritywerk, waaronder het analyseren van gecompileerde software op kwetsbaarheden zonder toegang tot de broncode. Toegang verloopt via identiteitsverificatie; individuele gebruikers kunnen zich aanmelden via chatgpt.com/cyber, organisaties via hun OpenAI-contactpersoon. OpenAI stelt dat het programma bewust stapsgewijs wordt uitgebreid om misbruik te voorkomen. Het eerder beschikbaar gestelde Codex Security heeft inmiddels bijgedragen aan het oplossen van meer dan 3.000 kritieke kwetsbaarheden in software. Deze ontwikkeling kun je m.i. niet los zien van de recente actie van Anthropic met Project Glasswing.
Mijn bronnen over (generatieve) artificiële intelligentie
Deze pagina bevat al mijn bijdragen over (generatieve) artificiële intelligentie.
Lees het hele
artikel