Gebruik AI-tools leidt tot saaiere teksten
Wie intensief gebruikmaakt van AI bij het schrijven, produceert teksten die inhoudelijk en wat betreft stijl sterk afwijken van wat die persoon zelf zou hebben geschreven. Dat is een conclusie van recent onderzoek.
De onderzoekers gaven honderd deelnemers een schrijfopdracht over de relatie tussen geld en geluk. Deelnemers mochten zelf bepalen in welke mate zij AI-tools gebruikten. Dat resulteerde in drie groepen: intensieve gebruikers (meer dan 40% van de tekst door een taalmodel gegenereerd), gebruikers die AI-tools beperkt inzetten, en deelnemers die geen AI-tools gebruikten.
Deelnemers die sterk op AI vertrouwden, gaven 69% vaker een neutraal antwoord dan deelnemers die weinig of geen AI gebruikten. Wie nauwelijks AI inzette, schreef veel meer met ‘passie’: zowel positief als negatief. Natasha Jaques, hoofdauteur en computerwetenschapper aan de University of Washington, beschrijft dit als een “blandification” van schrijfwerk: de grote taalmodellen sturen de teksten in een richting die een mens nooit zou hebben ingeslagen.
Naast deze inhoudelijke verschuiving meten de onderzoekers ook een verandering in stijl. Teksten van intensieve AI-gebruikers bevatten 50% minder voornaamwoorden, zijn minder persoonlijk en formeler van toon. De teksten bevatten veel minder persoonlijke anekdotes en illustraties van eigen ervaringen. Verder valt op dat deze deelnemers achteraf aangaven dat hun tekst minder creatief was en minder uiting gaf aan hun eigen ‘stem’. Tegelijkertijd rapporteerden zij vergelijkbare tevredenheidsscores als deelnemers die minder AI hadden gebruikt. De onderzoekers vinden dit als zorgelijk: mensen lijken tevreden te zijn met een resultaat dat zij inhoudelijk als minder eigen ervaren.
In het onderzoek is naar drie AI-systemen uit 2025 gekeken: Claude 3.5 Haiku van Anthropic, GPT-5 Mini van OpenAI en Gemini 2.5 Flash van Google. De onderzoekers hebben ook onderzocht hoe deze systemen bestaande menselijke teksten redigeren op basis van menselijke feedback. Daaruit blijkt dat de AI-systemen een veel groter deel van de oorspronkelijke tekst vervangen dan menselijke redacteuren zouden doen. Daarmee veranderen zijn ook de betekenis. Menselijke redacteuren vervangen doorgaans individuele woorden, AI-tools herschrijven structureel. Terwijl gebruikers soms denken dat zij AI inzetten voor een spellingcheck, is het model veel ingrijpender aan het werk. Volgens de auteurs overschrijft dit de unieke ‘lexicale vingerafdruk’ van elke schrijver met het vocabulaire dat het model de voorkeur geeft.
Onderzoeker Jaques stelt dat dit gedrag mogelijk samenhangt met de manier waarop taalmodellen worden getraind. Een model dat wordt beoordeeld op basis van menselijke feedback leert niet onderscheid te maken tussen het tegemoetkomen aan de wensen van de gebruiker en het aanpassen van die wensen zelf. Zij vergelijkt dit met YouTube-aanbevelingen, die na verloop van tijd de kijkvoorkeuren van gebruikers beginnen te beïnvloeden.
Mijn opmerkingen
Dit is een interessant onderzoek, met name de bevinding dat AI-toepassingen ook de inhoud veranderen, en niet alleen de stijl. De grote taalmodellen leren niet waar de grens ligt tussen ondersteunen en overnemen. Als een taalmodel de argumenten neutraliseert vóórdat een lerende die zelf heeft kunnen uitwerken, gaat er iets verloren dat verder gaat dan taalvaardigheid alleen.
De veranderingen in stijl zijn m.i. inderdaad herkenbaar. Bij het ontwerpen van schrijfopdrachten waarbij AI is toegestaan zou je ook moeten nadenken over hoe je kunt bevorderen dat de eigenheid van de schrijver bewaard blijft.
Wat me verder opvalt is dat de onderzoekers er geen rekening mee hebben gehouden dat je de schrijfstijl van AI-tools ook kunt beïnvloeden. Met name bij het gebruik van agentic AI is dat het geval. Je instrueert de agent dan welke stijl deze moet hanteren. Overigens is het niet zo dat een agent die stijl ook consequent volgt. Ik besteed daarom best wat tijd aan het aanpassen van de schrijfstijl van output.
Mijn bronnen over (generatieve) artificiële intelligentie
Deze pagina bevat al mijn bijdragen over (generatieve) artificiële intelligentie.
Lees het hele
artikel