RSS maakt het internet draaglijk
Het internet is volgens schrijver en technologiecriticus Cory Doctorow de afgelopen jaren steeds onoverzichtelijker geworden. Pop-ups, advertenties, verplichte aanmeldingen, cookie-meldingen en opdringerige nieuwsbriefverzoeken maken het lezen van websites tot een hinderlijk proces. Hij beschrijft in een uitgebreid artikel op zijn blog Pluralistic hoe dit is ontstaan en hoe je met behulp van RSS het web weer leesbaar kunt maken.
Afbeelding: Geralt, Pixabay
Cory Doctorow heeft in 2023 het begrip ‘enshittification‘ geïntroduceerd. Je hebt er wellicht weleens van gehoord. Hij is er mee op TV geweest. Deze term beschrijft het proces waarin digitale platformen na verloop van tijd kwalitatief achteruitgaan. Volgens hem is de verslechtering van het web echter geen onvermijdelijk gevolg van economische wetten, maar het resultaat van bewuste beleidskeuzes door identificeerbare personen en organisaties. Als individu kun je daarin zelf keuzes maken. Het gebruik van RSS is daar een voorbeeld van.
De neergang van het web begon volgens Doctorow in de bijdrage ‘Pluralistic: The web is bearable with RSS‘ met het verdwijnen van RSS als gangbaar hulpmiddel. RSS (Really Simple Syndication) is een technologie waarmee websites hun artikelen als een gestructureerde ‘feed’ publiceren. Abonnees kunnen die feeds volgen via een RSS-lezer, zonder dat ze de website zelf hoeven te bezoeken. RSS werkt reclamevrij, zonder tracking en zonder afleidende elementen. RSS vormde lang de ruggengraat van podcasts en tal van geautomatiseerde processen, maar vooral was het volgens Cory Doctorow een manier om bij te houden wanneer iets nieuws op het web werd gepubliceerd.
De groei van RSS werd volgens hem aanvankelijk gedreven door Google, dat in 2007 een RSS-lezer uitbracht onder de naam Google Reader. Die was gratis, betrouwbaar en werd breed gebruikt. In 2013 stopte Google echter met Google Reader, precies op het moment dat het bedrijf zijn sociale netwerk Google Plus (G+) probeerde groot te maken. Doctorow vermoedt dat Google Reader bewust werd beëindigd omdat de functionaliteit -het ontdekken en delen van interessante webpagina’s- precies was wat Google wilde kanaliseren via G+. Uiteindelijk gingen de gebruikers echter niet naar G+, maar naar Facebook. G+ ‘stierf’ vlak daarna een stille dood.
Vanaf die tijd is RSS naar de achtergrond verdween. Toch is de technologie nooit weggeweest. Talloze websites publiceren volgens Doctorow nog steeds RSS-feeds als standaardfunctie Voorbeelden zijn WordPress, Ghost, Substack, Tumblr, Medium, Bluesky en Mastodon. Ook Wikipedia-bewerkingen en pakketbezorging via grote koeriers zijn via RSS te volgen. Er bestaan nog steeds meerdere goede RSS-lezers.
In zijn bijdrage verwijst de auteur naar een belangrijk voordeel dat Caroline Crampton beschrijft: veel (ook onoverzichtelijke) websites bieden volledige artikelteksten aan via RSS, zodat lezers die artikelen direct in hun RSS-lezer kunnen lezen, zonder advertenties, pop-ups of aanmeldverzoeken.
Voor wie geen volledige RSS-feed krijgt en toch naar de website zelf moet, beschrijft Doctorow een reeks browseruitbreidingen voor Firefox die het lezen aangenamer maken. De ingebouwde Reader View van Firefox hertekent een webpagina als zwarte tekst op een witte achtergrond. De extensie ‘Activate Reader View’ voegt die weergave toe aan elke pagina, ook als Firefox die normaal niet aanbiedt. Op sommige sites is het daarna voldoende om de pagina opnieuw te laden om het volledige artikel te zien, ook als een inlogscherm verschijnt.
Doctorow wijst erop dat de meeste van deze browserextensies alleen werken op desktopbrowsers. Mobiele browsers zijn beperkter in wat ze toestaan.
Het slechter worden van het web is volgens Doctorow geen toeval, maar het gevolg van aaneengeschakelde beslissingen door grote techbedrijven en onvoldoende handhaving van privacyregels. Gebruikers kunnen echter met bestaande, toegankelijke tools zelf actie ondernemen om hun omgeving te verbeteren, zonder dat daarvoor technische expertise vereist is. RSS is daar een voorbeeld van.
Mijn opmerkingen
Ik gebruik RSS volgens mij al langer dan dat ik blog. Dus een jaar of 24 (schat ik). Ik ben begonnen met Bloglines, daarna inderdaad ook met Google Reader en sinds het einde daarvan met de betaalde versie van Inoreader. De eerste keer dat ik ‘RSS’ vermeldde in mijn blogposts was in 2004. Je kunt mijn blogposts ook volledig lezen via een RSS feedreader (https://te-learning.nl/feed/), en ik heb meerdere keren over een wederopstanding of comeback van RSS geschreven.
Ik deel Doctorow’s opvatting dat je dankzij RSS ‘enshittification’ van het web kunt bestrijden. Ben Werdmuller betoogde al eerder dat deze open standaard belangrijker wordt in een digitaal landschap waarin platforms content afschermen en AI-systemen content hergebruiken. Good old Willem Karssenberg heeft RSS ooit de ‘schone slaapster’ van de internettechnologie genoemd. Waard om ‘wakker te kussen’. Ik ben het daar volledig mee eens. Daarom heb ik me voorgenomen om zo’n beetje over elk online artikel te bloggen waarin gepleit wordt voor het gebruik van deze krachtige technologie.
Lees het hele
artikel