Artikelen e-learning

E-learning cursussen kennen vaak een hoge uitval, schrijft Karen Frankola in Why Online Learners Drop Out (inloggen gratis maar verplicht). In dit artikel verkent zij de redenen voor uitval uit e-learning cursussen. Je zou deelname aan e-learning bijvoorbeeld moeten belonen met studiepunten of een certificaat. Verder wordt een grote betrokkenheid van managers bij online leren belangrijk gevonden (Laissez Faire management hurts).

Intrinsiek gemotiveerde lerenden vallen onder meer eerder uit omdat de kwaliteit van de cursussen onvoldoende is, zij slechte ondersteuning krijgen, te maken hebben met niet-deskundige docenten of technische problemen ervaren. Ook is het belangrijk dat online leren tegemoet komt aan de verwachtingen.

Het artikel bevat nog meer redenen die uitval bij e-learning kunnen veroorzaken of factoren die dit verschijnsel kunnen voorkomen, zoals

live events lead to a higher rate of completion, but those who participate in highly-integrated live events are far more confident of their knowledge -- that is, more willing to use the knowledge in situations where they might be judged.

Why Online Learners Drop Out vat de redenen die uitval uit e-learning cursussen kunnen veroorzaken, kort en bondig samen. Het artikel richt zich wel op formele vormen van e-learning.

Wilfred Rubens

Tony Karrer is enthousiast blogger. En dat laat hij ook blijken in het Learning Circuits-artikel Learning and Networking With Blogs. In dit artikel schrijft hij dat mensen vaak eerst beginnen met blogs te lezen, dankzij RSS dat hij a powerful tool to control information flow noemt (en terecht).

Vervolgens geeft Karrer een aantal voorbeelden van hoe bloggers te werk gaan.

Bloggers continually search for “interesting information” they can post on their blogs. When they write a post, they must synthesize the information, formulate additional questions, contrast and make sense of differing view points, and identify patterns and trends.

Een wel erg generaliserende omschrijving (maar in veel gevallen werkt het wel zo). Karrer benadrukt interactie en  onderlinge verbondenheid van bloggers, en beschrijft de relevantie voor werkplekleren.

Both IBM and Motorola have adopted blogging as an organizational tool. In both companies, thousands of employees write blogs. Some of them are used by workgroups who find them helpful for information discovery, dissemination, and evaluation. Blogs are a wonderful way to capture lessons learned. As individual workers encounter particular issues, they can capture them in blogs, which become an invaluable resource. Blogs also promote a culture of productive disagreement, discourse, and problem resolution.

Tony Karrer benadrukt het van-onder-op-karakter van weblogs, maar hij geeft ook aan hoe opleiders bloggen binnen organisaties kunnen faciliteren.

Learning and Networking With Blogs is een toegankelijk geschreven artikel over weblogs en leren. Het artikel is ook de moeite waard voor degene die al veel weet van weblogs.

Wilfred Rubens

In Waves of Innovation: From Open Source to Open Learning gaat Sam Adkins in op de ontwikkeling van open source software en open educational resources, in relatie tot e-learning. Volgens Adkins is sprake van een innovatie die verder gaat dan een ander business model. Hij signaleert een impact op e-learning als geheel. Dus op gebruikte applicaties, op de rol van de docent, het 'learning paradigm', de focus van het didactisch ontwerp, enzovoorts.
In totaal onderscheidt Adkins rond e-learning drie golven van innovatie. Tijdens de eerste golf wordt technologie binnen leersituaties geïntroduceerd (klassieke e-learning).

The primary innovation is the quantitative and qualitative consistency of delivery. It also overcomes the logistical limitations of physical classroom training.

Bij deze vorm van e-learning is sprake van 'one-size-fits-all', en van instructie. Het leermanagementsysteem is de dominante applicatie.
De tweede innovatiegolf komt volgens Adkins op met de ontwikkeling van open source producten. Er ligt een grotere nadruk op de behoefte van docenten, en op leren in plaats van instructie. Het course managementsysteem is het dominante product.

The learning paradigm is still one-to-many but customized to groups. The primary innovation is the pedagogical adaptation to the needs of specific learner groups.

Volgens Adkins is de derde innovatiegolf net zichtbaar. Tijdens deze golf -sterk beïnvloed door web 2.0- heeft de lerende volledige controle over het leren, schrijft Adkins. Docenten participeren, er is sprake van gepersonaliseerd leren en de leden van de gemeenschap bepalen wat en hoe geleerd wordt. Er is nog geen sprake van een dominante technologie.

The primary innovation is technology-based social engineering.

In het tweede deel van zijn bijdrage zet hij de technologieën af tegen een product-levenscyclus. De fase van waardecreatie is hierbij erg belangrijk. Adkins stelt dat de dienstverlening rond het product de waarde van open source software bepalen. De waardecreatie bij web 2.0 software wordt vooral veroorzaakt door user-generated content en data.

In terms of adoption, it enables very large numbers of people to not only get access to learning but to participate in the development of it. Open learning could potentially replace both commercial and open source products.

Een boeiend artikel. Wel vraag ik me af of het onderscheid in drie golven voldoet. Binnen Adkins' eerste golf hebben zich immers ook veel vernieuwingen voorgedaan, waar onvoldoende recht aan wordt gedaan door ze op één hoop (of eigenlijk golf) te gooien. Denk bijvoorbeeld aan meer aandacht voor didactiek en een verschuiving van zelfstandig naar samenwerkend leren. Zie bijvoorbeeld mijn artikel Omzien in verwondering: de (prille) geschiedenis van e-learning uit 2003 en het meer recente E-learning 2.0: sociaal, flexibel en persoonlijk. Daarnaast vraag ik me af of de invloed van open source software en web 2.0 niet veel meer in elkaars verlengde liggen, waardoor eerder sprake is van één golf. Tenslotte is het goed om je te realiseren dat de ene golf niet verdwijnt als de andere verschijnt. Traditionele vormen van e-learning zullen -verwacht ik- altijd blijven bestaan omdat ze goed passen bij bepaalde leerdoelen (denk aan compliancy-based leren; e-learning cursussen die lerenden voorbereiden op veranderende wet- en regelgeving).

Wilfred Rubens

Karl Kapp heeft voor Learning Circuits een goed inleidend artikel geschreven over het gebruik van virtuele werelden voor bedrijfsopleidingen. In dit artikel legt hij enkele begrippen -zoals MMOLRPG, Metaverse en MMOLE- uit. Kapp licht toe voor welke educatieve doeleinden de verschillende virtuele werelden kunnen worden gebruikt. Ook schrijft Kapp dat sommige universiteiten World of Warcraft gebruiken binnen economieonderwijs.

SecondLife definieert hij als een metaverse. Helaas maakt Kapp m.i. de toegevoegde waarde van dit type virtuele werelden t.o.v. de traditionele elektronische leeromgeving niet duidelijk. Hij doet dat wel wat betreft de massively multilearner online learning environment (MMOLE):

The fact that avatars can roam around the virtual space and interact with each other through pre-programmed jesters, Voice over Internet Protocol, or text chat means that the environment can foster and encourage informal learning.

Wilfred Rubens

Tijdens zijn studie heeft Harm Weistra een literatuuronderzoek uitgevoerd naar formele en informele kenmerken van het leren. Hoewel uit 2005, is het resultaat van dit literatuuronderzoek ook nu nog erg de moeite waard. Want nog steeds worden formeel en informeel leren vaak tegenover elkaar gezet, als zogenaamd 'informeel leren' überhaupt al onderkend wordt.
Weistra maakt duidelijk dat leeractiviteiten (ook binnen het onderwijs) zowel informele en formele kenmerken hebben. Er is dus veel eerder sprake van een continuüm dan van een 'of-of' situatie. In navolging van Colley cs beschrijft Weistra dat vier aspecten van een leersituatie de mate van formaliteit beïnvloeden: proces, plaats en setting, doelen en leerinhoud. Of sprake is van een meer formele of informele leersituatie is afhankelijk de mate van sturing die de lerende en/of de organisatie op elk van deze aspecten kan uitoefenen.
Aan de hand van literatuuronderzoek maakt Weistra duidelijk dat leren veelal een hoge mate van informaliteit kent (tussen de 70 en 80%). Maar hij laat ook zien dat ogenschijnlijk informele vormen van leren nadrukkelijk ook formele kenmerken hebben. Daarnaast bespreekt hij voorwaarden die bepalen of een werkomgeving leerbevorderend is. Denk daarbij aan frequente veranderingen in technologie en werkmethoden of aan een veeleisende werkomgeving.Tot slot plaatst Weistra de mate van formaliteit ook in het kader van een veranderende samenleving en veranderende organisaties. Een grotere mate van informaliteit van het leren past dan beter binnen een kennissamenleving.
Weistra geeft een helder overzicht van onderzoek rond formeel en informeel leren. Je leest vaak over de impact van informeel leren, maar Weistra maakt aannemelijk dat veel leren inderdaad informele kenmerken heeft. Verder nuanceert hij de veronderstelde dichotomie 'formeel-informeel leren'. Wat mij betreft is dat winst. Het enige dat mij wat bevreemdt is dat hij e-learning als voorbeeld van een informele leersituatie bestempeld. Terwijl e-learning toch hele formele kenmerken kan hebben.

Wilfred Rubens

ongeren van vandaag de dag groeien op met alom tegenwoordige technologie (draadloos, mobiel). Mede daarom wordt deze technologie steeds vaker voor leerdoeleinden ingezet. Het artikel Are You Ready for Mobile Learning? geeft een overzicht van verschillende mobiele technologieën, de mogelijkheden voor leren en de voor- en nadelen. Daarbij gaan de auteurs in op eenvoudige technologieën zoals USB-sticks, maar ook op hoogdrempelige tools als ultra-mobiele PC's.

Maar het meest aardige onderdeel van dit artikel is toch de passage over de pedagogisch-didactische gevolgen:

Educators will have to shift from being transmitters of knowledge to facilitators of learning in order to create new learning pathways that are more situated, personal, collaborative, and long term.

De auteurs, Joseph Rene Corbeil en Maria Elena Valdes-Corbeil, hebben ook onderzocht of studenten van hun faculteit  en de faculteit zelf 'klaar' zijn voor mobile learning. Ik vind dit een wat vreemd onderzoek. De auteurs kijken bijvoorbeeld naar welke mobiele tools worden gebruikt, welke activiteiten 'mobiel' worden uitgevoerd en vragen vervolgens 'Ben je klaar voor mobile learning?' Een vraag die m.i. vooral tot sociaal wenselijke antwoorden leidt.

De auteurs maken in het laatste deel van het artikel wel zinvolle opmerkingen over het educatieve gebruik van podcasting. Zij stellen bijvoorbeeld dat podcasts niet al te complexe vraagstukken moeten behandelen omdat studenten meestal podcasts beluisteren als zij ook andere taken uitvoeren (en bijvoorbeeld niet in de gelegenheid zijn om aantekeningen te maken). In feite vormt de subkop van het artikel dan ook de belangrijkste conclusie:

Frequent use of mobile devices does not mean that students or instructors are ready for mobile learning and teaching

Wilfred Rubens

Tim S. Roberts en Joanne M. McInnerney hebben literatuuronderzoek gedaan naar de succesvolle invoering van e-learning. De focus van hun hierop gebaseerde paper The Course is Online: Why Aren’t the Students Learning? is: hoe zorgen we er voor dat studenten ook daadwerkelijk participeren in de cursus? Op basis van hun bevindingen formuleren Roberts en McInnerleu in dit bruikbare paper tien richtlijnen die gevolgd zouden moeten worden bij de invoering van online cursussen. Zo pleiten zij er voor dat docenten vertrouwd moeten zijn met potentiële problemen die bij e-learning kunnen optreden (heldere, reële, verwachtingen scheppen). Ook breken zij onder meer een lans voor synchrone communicatie binnen online cursussen. De slotconclusie van het artikel luidt:

With careful planning, the introduction of online learning can greatly benefit all those involved – academics, administrators, and students.

Wilfred Rubens

In het artikel 'Kennismanagement stimuleren en faciliteren met het Kennisportaal' stellen de auteurs Renée Filius (programmamanager DU) en Frank Kresin (programmamanager Waag Society) dat goed gebruik van een kennisportaal van strategisch belang kan zijn voor een organisatie in de kennissamenleving. In het artikel worden twee benaderingen van kennismanagement behandeld: de systeemgerichte en de actorgerichte benadering. De auteurs bespreken aan de hand van vijf kennisportalen heel helder op welke wijze organisaties de mogelijkheden van kennisportalen kunnen benutten en welke kansen er liggen.

Een uitgebreide beschrijving van dit artikel vindt u op de website van de Digitale Universiteit

U kunt dit zeker lezenswaardige artikel ook downloaden (2 MB PDF).

E-learning kan van goede kwaliteit zijn, maar je kunt ook online cursussen hebben die kwalitatief 'onder de maat' zijn. Establishing a Quality Review for Online Courses is daarom een relevant artikel.

De auteurs beschrijven onder andere een raamwerk voor de kwaliteit van online cursussen. Dat raamwerk bestaat uit zes met elkaar samenhangende elementen zoals 'teaching and facilitating', 'instructional design' en 'web design'. In een pilot zijn een aantal van deze elementen vertaald in kwaliteitscriteria die vervolgens zijn 'losgelaten' op een aantal online cursussen.

Op zich was dit volgens de auteurs een bruikbare aanpak. Maar men signaleert ook enkele beperkingen waarvan ik de belangrijkste vind:

A quality review can only check the static design and presentation of a course, not the processes. Quality issues affected by processes (for instance, accurate importation of learner accounts or incorrect dates for an assignment drop box) are not covered.

Verder kostte deze manier van werken in totaal 9 uur per cursus. Een leesbaar artikel dat een redelijk inzicht biedt in aspecten van de kwaliteit van e-learning cursussen.

Wilfred Rubens

Om medewerkers aan je organisatie te binden, zul je als bedrijf moeten investeren in leren. Suzanne Robert van IBM beschrijft in het artikel ""Millennial" Learning: On Demand Strategies for Generation X and Beyond" aan welke criteria dit leren moet voldoen, wil je een krachtige leeromgeving voor jongere werknemers aan kunnen bieden.
In een notendop geeft de auteur aan hoe "blended learning" er binnen een modern bedrijf uit kan zien (en waarom).

Wilfred Rubens

ASTD's Learning Circuits biedt George Siemens de gelegenheid zijn theorie over 'connectivism' uit te leggen. Volgens Siemens schieten behaviouristische, cognitivistische en constructivistische concepten over leren tekort. De benadering van leren als het realiseren van verbindingen (netwerk-creatie, connectivism) wil hier aan tegemoet komen.
George Siemens legt op een duidelijke manier uit wat hij onder 'connectivism'verstaat, uit welke elementen dit concept bestaat en hoe het in de praktijk kan werken.
De artikelen in Learning Circuits zijn niet altijd even diepgravend, en vooral gericht op lezers die weinig van het onderwerp afweten. Dat geldt niet voor Siemens' bijdrage. Helder geschreven, zeer informatief. Een absolute 'must'.

Wilfred Rubens

Als een verhaal begint met een vraag als titel, is de kans groot dat de lezer een antwoord verwacht. Helaas is dat niet het geval. U krijgt wel een uitgebalanceerde opsomming van argumenten, waarom het rendementsdenken bij e-learning zo belangrijk is. Als belangrijke succesfactor wordt genoemd de koppeling van e-learning aan de bedrijfsdoelen. Dit betekent echter dat de bijdrage van e-learning aan die doelen hard gemaakt moet kunnen worden. Skillsoft beschrijft in deze paper haar ‘value measurement process’, waarmee die berekening kan worden gemaakt. Dit proces is gebaseerd op de methodiek van Kirkpatrick en Phillips. Het prettige van die methodiek is dat er al jarenlang ervaring mee opgedaan is. Het onprettige is dat het gaat om een evaluatie achteraf, terwijl de manager natuurlijk op voorhand wil weten wat de e-learning investering op gaat leveren. De paper levert dus een aardig overzicht van argumenten en een mogelijke berekeningswijze, maar maakt de titel niet waar.

Pieter de Vries

Volgens Stephen Downes is de aard van e-learning aan het veranderen. Tot dusver werden traditionele theorie:en voor afstandsleren aangepast voor het wereldwijde web. Mede als gevolg van een generatie die volwassen is geworden met Internet is e-learning aan het veranderen.
They absorb information quickly, in images and video as well as text, from multiple sources simultaneously. They operate at "twitch speed," expecting instant responses and feedback. They prefer random "on-demand" access to media, expect to be in constant communication with their friends (who may be next door or around the world), and they are as likely to create their own media (or download someone else's) as to purchase a book or a CD.
Downes spreekt daarom van e-learning 2.0. Daarbij is de lerende veel meer "in control", en is informatie bedoeld om te delen. De opkomst van social software is hierbij van groot belang. Downes beschrijft op een heldere manier door hem verwachte ontwikkelingen op het gebied van e-learning. Een belangrijke bijdrage, vooral voor HR-professionals die zich niet beschouwen als beginner op het gebied van e-learning.

Wilfred Rubens

Bij synchroon online leren zijn betrokkenen op hetzelfde moment, maar niet op dezelfde plaats met elkaar aan het communiceren. In het artikel "Top Synchronous Training Myths and Their Realities" probeert Nanette Miner een aantal mythes rond synchroon online leren te ontzenuwen. Op deze manier geeft zij een redelijk goed beeld van wat met deze vorm van e-learning kan (en wat niet). Het artikel is minder interessant voor professionals die al veel over synchroon online leren weten.

Wilfred Rubens

Sanjay Jasola en Ramesh Sharma hebben een artikel geschreven over de impact van draadloos, mobiel, Internet op leren. De auteurs hebben een behoorlijke lange aanloop nodig, die vooral veel technologische informatie bevat (ze gaan bijvoorbeeld uitgebreid in op de werking van een mobiel netwerk). Het didactisch model van de auteurs is een aardige aanzet, maar verdient nog behoorlijk wat uitwerking.

Wilfred Rubens

Het artikel Best Practices of Hosted Learning Solutions van Thomas Laubenthal is een geschikte bron voor mensen die nog weinig weten van de mogelijkheden van het ASP-model. Laubenthal beschrijft een aantal kenmerken van het ASP-model. Hij schetst ook karakteristieken waaraan een goede application service provider  moet voldoen.

Wilfred Rubens

David en Melissa Baucus beschrijven in dit artikel ontwikkelingen op het gebied van "corporate universities", die zij definiëren als "centralized corporate learning initiatives under the purview of human resource staff divisions". Het artikel is verschenen in het online blad Innovate (inloggen is verplicht, maar ook gratis). Het artikel geeft een goed beeld van de ontwikkeling van "corporate universities". E-learning wordt volgens deze auteurs nu veel beter geïntegreerd met bedrijfskritische werkprocessen, dan een aantal jaren geleden. De toegevoegde waarde van e-learning neemt daardoor toe.

Wilfred Rubens

Een Engelstalig verslag van de Online Educa 2004. De Vries en Juist beschrijven een aantal belangrijke ontwikkelingen die zij hebben waargenomen tijdens het grootste internationale e-learning congres van Europa. Eén zo'n belangrijke ontwikkeling is "outsourcing". Verder beschrijven zij een aantal cases van bedrijven die e-learning hebben toegepast èn schetsen zij een aantal boeiende trends (die niet eens meer zo ver van ons afliggen).

Wilfred Rubens